Χαρά Κοσεγιάν

Φιλόλογος, διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αθηνών και λογοτέχνης.
Subscribe

Συνέντευξη στην Αγγελική Βλασοπούλου για το Συμπόσιο Συγγραφέων Αργολίδας

May 18, 2016 By: admin Category: Συνεντεύξεις

Χαρά Κοσεγιάν

Χαρά Κοσεγιάν

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ

1. Ας αρχίσουμε με τις τυπικές καθιερωμένες ερωτήσεις. Πως ακριβώς γράφετε; Όταν βρίσκετε χρόνο κι ένα ήσυχο μέρος ή ακολουθείτε κάποιο συγκεκριμένο ”τελετουργικό”;

Εξαρτάται από το είδος με το οποίο καταπιάνομαι. Αν γράφω μυθιστόρημα, αυτό θέλει αφοσίωση, δεύτερο κοίταγμα, αλλεπάλληλες διορθώσεις γιατί ακολουθείς μια δομή και χτίζεις ένα σενάριο. Σε αυτή την περίπτωση έχω το ωράριο του φούρναρη. Σηκώνομαι στις 4 το πρωί και γράφω ως το μεσημέρι με τα φυσικά και απαραίτητα διαλείμματα. Αν όμως γράφω ποίηση, τότε γράφω άτακτα, όπου βρω και όπου και όποτε εμπνέομαι. Δεν υπάρχει τόπος, ούτε ιδιαίτερο τελετουργικό…

2. Τι σας κινητοποιεί, τι σας εμπνέει ώστε να αρχίσετε να γράφετε κάτι καινούριο;

Τίποτε συγκεκριμένο. Από την παρατήρηση και το αποτέλεσμα αντιλαμβάνομαι την έμπνευση. Πάντα διαφορετική και ξαφνική. Δεν ξέρω την διαδικασία από πριν, γιατί αν την ήξερα θα την επαναλάμβανα και θα είχα σίγουρο αποτέλεσμα. Αλλά η δημιουργία είναι εντελώς ατίθαση δράση.

3. Πως ξεκινήσατε να γράφετε το πρώτο σας βιβλίο;

Με δισταγμό, αναποφάσιστα. Δεν ήμουν σίγουρη τι έκανα, ούτε τι κατάληξη θα είχε αυτό, ούτε αν θα άξιζε να βγει παραέξω. Έκανα χρόνια να κοινοποιήσω το πρώτο μου μυθιστόρημα. Μόνο όταν έγραψα το δεύτερο κατάλαβα ότι η λογοτεχνική δημιουργία με κινητοποιούσε και με κρατούσε ζωντανή. Και υπήρχε και η ορμή της ανακοίνωσης…

4. Ποιό βιβλίο επηρέασε τη ζωή σας περισσότερο; Υπάρχει κάποιος συγγραφέας που θεωρείτε μέντορα σας;

Αν και έχω διαβάσει πάρα πολλά λογοτεχνικά βιβλία, δεν ξέρω αν υπάρχει συγγραφέας που με έχει επηρεάσει περισσότερο στον τρόπο γραφής μου. Νομίζω υπάρχουν όλοι μέσα στο μυαλό, την ψυχή και τις λέξεις μου. Αλλά δεν τους οριοθετώ, ούτε ανεξάρτητα, ούτε στη σχέση τους με μένα. Πιο εύκολα θα απαντούσα σε μια ερώτηση που θα έλεγε «ποιοι μου άρεσαν περισσότερο» και δεν είναι ταυτόσημο με την ερώτησή σας, γιατί το τι κρατάς στην ψυχή δεν το ελέγχεις απαραίτητα, ούτε το αναγνωρίζεις κάθε στιγμή.

5. Συγγραφέας γεννιέται κανείς ή γίνεται στην πορεία της ζωής του λόγω συγκυριών; Και πώς καταλαβαίνει κανείς μέσα του ότι είναι συγγραφέας;

Και τα δυο. Ένας πραγματικός λογοτέχνης χρειάζεται να έχει έμφυτο χάρισμα τη δεξιότητα της γραφής, αλλά το ταλέντο χρειάζεται να καλλιεργηθεί και για να αναδειχτεί είναι οπωσδήποτε και θέμα συγκυριών. Εξίσου σημαντικές όμως ­ίσως και περισσότερο­είναι οι εμπειρίες στη ζωή του (που συχνά είναι εμπειρίες) και το πώς θα τις χειριστεί. Από κει και πέρα όμως, δεν «καταλαβαίνει μέσα του» ότι είναι συγγραφέας. Κάποια στιγμή απλά το ξέρει. Απλά συμβαίνει.

6. Εργάζεστε ως σχολική σύμβουλος. Πως συνδυάζεται η εργασία σας με την συγγραφική ιδιότητα;

Εξαιρετικά. Έχω την ευτυχία να έχω μια δουλειά που έχει μεγάλο εύρος δημιουργικότητας ενώ ταυτόχρονα σου αφήνει μεγάλα περιθώρια αυτενέργειας και επιλογών. Εκτός αυτού είμαι σχολικός σύμβουλος φιλολόγων που σημαίνει και
«επίσημα» εμπλοκή με τη λογοτεχνία, καθώς σε σεμιναριακά μαθήματα που οργανώνω για τους φιλολόγους, ασχολούμαστε με το βασικό ερώτημα πώς θα κάνουμε ελκυστικότερο το μάθημα στους μαθητές, ώστε στη συνέχεια να γίνουν οι ίδιοι επαρκείς αναγνώστες. Στα πλαίσια αυτά, στον φετινό, για παράδειγμα, προγραμματισμό έχω εντάξει σεμινάρια δημιουργικής γραφής, ενώ είμαι υπερήφανη να σας πω πως σε συνεργασία με το σχολικό σύμβουλο Καλλιτεχνικών, υπό την αιγίδα της Περιφερειακής Διεύθυνσης Νοτίου Αιγαίου, το καλοκαίρι του 2014 διοργανώσαμε στη Λέρο Θερινό Καλλιτεχνικό Σχολείο, στο οποίο εντάξαμε μαθήματα ζωγραφικής, θεάτρου και κινησιολογίας, μουσικοκινητικής αγωγής, κινηματογράφου και δημιουργικής γραφής.

7. Πως συνέβαλε η μητρότητα στη ζωή σας και στην εξέλιξή σας ως συγγραφέα;

Ο γιος μου, Φωτεινός, είναι ό,τι πιο όμορφο, πιο υγιές, πιο δημιουργικό έχω κάνει στη ζωή μου. Με εξέλιξε ως άνθρωπο, με γέμισε τρυφερότητα (ανάλογη είναι και η αφιέρωσή μου σε κείνον στη Λοχεία της Απουσίας), μου έδωσε νόημα στη ζωή και την παλεύω ακόμα. Στο βαθμό που η ωριμότητα καταγράφεται στο λόγο, επηρέασε και τη συγγραφική μου ικανότητα.

8. Γεννημένη στο Ναύπλιο, φοιτήτρια στην Αθήνα και τελικά ζείτε και εργάζεστε στη Ρόδο. Τι σημαίνει για σας αυτή η διαδρομή ζωής;

Νομίζω πως αν για κάτι έχω υπάρξει τυχερή στη ζωή μου είναι γι’ αυτές τις διαδρομές στους τόπους. Τις περιπλανήσεις. Τις αναζητήσεις. Στάθηκα όμως τυχερή για έναν επιπλέον λόγο. Για την ομορφιά των τόπων με τους οποίους σχετίζομαι. Γεννήθηκα σε έναν τόπο ανυπέρβλητης αισθητικής, που με έμαθε να ξεχωρίζω το όμορφο από το άσχημο και έζησα πάνω από 30 χρόνια σε ένα τόπο που θεωρείται ο κορυφαίος τουριστικός προορισμός στην Ελλάδα, σε έναν τόπο που συμβιώνουν αδιατάρακτα το ανατολίτικο στοιχείο με το δυτικοευρωπαϊκό και το sui generis ελληνικό στοιχείο. Παραπέρα, τα τελευταία χρόνια ζω πολύ καιρό στην Αθήνα, στα βόρεια προάστια, δίπλα σε ένα πολύ μεγάλο ρέμα με εκατοντάδες δέντρα και σε μια Αθήνα που πλέον έχει μετρό και προαστιακό και ένα ιστορικό κέντρο από τα ομορφότερα του κόσμου. Κάθε μέρα αναπνέω την ομορφιά των τόπων και νομίζω πως αυτό μου δίνει δύναμη και ζωή.

9. Οι αναφορές σε τόπους όπου έχετε ζήσει είναι αρκετές στα έργα σας. Ποια η σχέση ενός αγαπημένου τόπου με τη συγγραφική διαδικασία;

Για μένα προσωπικά πολύ μεγάλη. Έγραψα πρόσφατα ένα κείμενο για τη σχέση μου με την αρχιτεκτονική των τόπων. Έχω νιώσει να κατρακυλάω από το βάρος των εικόνων και της ομορφιάς. Να λεηλατώ και να λεηλατούμαι από αυτήν. Μένω εκστατική στην ανθρώπινη παρέμβαση στο άδειο τοπίο. Μια πέτρα γης ο άνθρωπος τη σκάλισε, της έδωσε μορφή και μίλησε την ευαισθησία του. Την άποψή του. Τη θέλησή του να υπάρξει και να υπάρξει καλά. Γιατί όλα για το κέφι του τα έκανε. Αλλά οι επιθυμίες του έχουν δύναμη και χάρη. Έχουν αξίες. Εμένα με βοηθούν να οριοθετήσω τις σκέψεις μου, να ενδοσκοπήσω. Είναι το φυσικό ντεκόρ των προβολών μου. Στο Ρολόι στην Ακροναυπλία, στο Παλαμήδι, στο εκκλησάκι των Αγίων Αναργύρων, μπροστά στο Μπούρτζι, περιδιαβαίνοντας την Πλάκα και του Ψυρρή, στη Φιλέρημο, στο ενυδρείο ατενίζοντας τη θάλασσα στη Ρόδο, τα βλέπω όλα πιο ξεκάθαρα.

10. Είστε δραστηριοποιημένη σε πολλά διαφορετικά συγγραφικά είδη. Μυθιστόρημα, ποίηση, αρθρογραφία, επιστημονικός λόγος. Μέσα από ποιο εκφράζεστε περισσότερο;

Από όλα σε διαφορετική στιγμή. Γιατί υπηρετούν διαφορετικές ανάγκες δημιουργίας. Η ευτυχία είναι ότι είχα τη δυνατότητα να “τσαλαβουτήσω” σε όλες αυτές τις δράσεις και δεν αποκόπηκα από καμιά. Από την άλλη μεριά για όποιον έχει διαβάσει όλα τα έργα μου με τη σειρά που εκδόθηκαν θα παρατηρήσει μια δυναμική εξέλιξη, τόσο στο ύφος, όσο και στον τρόπο και την ποιότητα της αφήγησης, τη δομή, το περιεχόμενο των θεμάτων. Αυτό σε συνδυασμό με το ότι δεν έχω ­ακόμα τουλάχιστον­ εισπράξει πραγματικά αρνητική κριτική για κάποιο από τα έργα μου, με ανατροφοδοτεί εντελώς…

11. Διανύουμε μια δύσκολη περίοδο σε οικονομικό ­και όχι μόνο­ επίπεδο. Έχει επηρεάσει η οικονομική κρίση το χώρο των εκδόσεων; Πώς διαβλέπετε το μέλλον;

Αυτό είναι ένα πολύ μεγάλο θέμα στο χώρο των δημιουργών. Οι εκδότες –αν θέλουμε να μιλήσουμε με καθαρούς όρους είναι υποχρεωμένοι να ελέγξουν από την αρχή ως το τέλος το οικονομικό κέρδος και αυτό είναι φυσικό. Το απαράδεκτο συμβαίνει όταν τους καταπίνει. Η δυστυχία –κατά τη γνώμη μου­ είναι ότι δεν έχουν παρατηρήσει μια σαφή στροφή του κοινού στην ποιότητα. Για όποιον παρακολουθεί το χώρο του πολιτισμού είναι ορατή αυτή η μεταστροφή. Οι θεατρικές αίθουσες όπου παίζονται πρωτοποριακά έργα είναι πάντα γεμάτες, γυρίζονται αξιόλογες κινηματογραφικές ταινίες, οι συζητήσεις ακόμα και στις παρέες είναι πια άλλης μορφής, θεματολογίας και επιπέδου, τα καλά λογοτεχνικά βιβλία βρίσκονται και διαβάζονται. Όμως είναι αλήθεια πως στο χώρο του βιβλίου αυτή η μετακίνηση είναι πιο αργή, γιατί απαιτεί υψηλά επίπεδα αυτοσυγκέντρωσης και παιδεία που δεν χτίζεται από την μια στιγμή στην άλλη, και στην Ελλάδα(για να τα λέμε όλα) δεν διδάσκουμε σωστά λογοτεχνία. Έτσι οι εκδότες αναζητούν το γρήγορο κέρδος, τα ευπώλητα βιβλία και η πραγματική λογοτεχνία –ιδιαίτερα στα πλαίσια και με την αφορμή της οικονομικής κρίσης­ βρίσκει δύσκολα χώρο να αναπτυχθεί, ή ακόμα και να αναπνεύσει.

12. Οι ήρωες των βιβλίων σας έχουν προδιαγεγραμμένη πορεία την οποία γνωρίζετε και ακολουθείτε ως την τελευταία σελίδα ή υπάρχει πιθανότητα «αυτονόμησής» τους κατά τη διάρκεια συγγραφής του βιβλίου;

Όσο και να σας φαίνεται περίεργο ακόμη και μέχρι το πρώτο τρίτο του κάθε μυθιστορήματος δεν γνωρίζω ούτε το στόρυ, ούτε πού ακριβώς με πηγαίνει η ιστορία. Κάτι με κινητοποιεί και αρχίζω να γράφω. Μετά παρακολουθώ την έμπνευσή μου. Καταγράφω ό,τι βγαίνει. Μετά τις 20 πρώτες σελίδες, διαβάζω τα κείμενα ξανά
και ξανά, να δω τι υπάρχει υπαινισσόμενο πίσω από όλες αυτές τις καταγραφές και τότε δίνω την πρώτη δομή και ξεκαθαρίζω το θέμα. Ακούγεται αφύσικο ακόμα και στα αυτιά μου, αλλά είναι αλήθεια! Συνεπώς μάλλον με «σέρνουν» οι ήρωές μου, παρά εγώ οδηγώ αυτούς…

13. Στα μυθιστορήματα σας το παρόν με το παρελθόν έχουν μια άρρηκτη σχέση. Το παρελθόν αποτελεί το κλειδί για την αυτογνωσία και την αναγέννηση του ήρωα στο τώρα της αφήγησης. Τι σημαίνει για σας αυτή η σχέση των όσων έχουν παρέλθει με όσα βιώνουμε και είμαστε τώρα;

Ο άνθρωπος δεν τριμερίζεται. Αυτά είναι για την ανάγκη της αφήγησης, ή για να κάνουμε ανατομία. Είμαστε όλα μαζί. Ταυτόχρονα. Και το «πριν» και το «τώρα» και το «μετά» μας…

14. Οι γυναίκες στα έργα σας είναι σύγχρονες. Δυναμικές και ταυτόχρονα μητρικές. Τι σημαίνει κατά τη γνώμη σας να είσαι γυναίκα σήμερα και πώς αυτό σας κινητοποιεί στη δημιουργία των χαρακτήρων στα έργα σας;

Οι γυναίκες στα έργα μου είναι όντως δυναμικές με μόνο σχεδόν θεώρημα πως για όσα στραβά έχει ο κόσμος οπωσδήποτε φταίνε αυτές και αυτό καθόλου δεν τις κάνει να διαμαρτύρονται. Μάλλον δεν το αντιλαμβάνονται…
Γι’ αυτό λέω ότι φοβάμαι πως στην εποχή μας η γυναίκα έχει πολύ πιο δυνατό ρόλο από όσο είχε σε άλλες τις εποχές. Και τον ακραιφνώς γυναικείο που είναι ο μητρικός, και τον «φυσιολογικά» (ακόμα και για τις ανάγκες του μοιράσματος) αντρικό, που είναι ο δυναμικός. Συγχρωτίζομαι με γυναίκες που αναλαμβάνουν όλους τους ρόλους, στους οποίους και ανταποκρίνονται επάξια, κάτι που δεν βλέπω να το αντέχουν εύκολα οι εκπρόσωποι του δήθεν ισχυρού φύλου. Αλλά αυτό δεν είναι λόγος για να χαίρομαι. Σε αυτή τη ζωή καλό είναι να μοιράζεσαι πράγματα, να υπάρχει ο ένας δίπλα από τον άλλον, να μην γίνεται μονό­ζυγο η συ­ζυγία, γιατί πέρα από το ότι ευλόγως οδηγεί στο δια­ζύγιο, τραυματίζει ανεπανόρθωτα και τις ανθρώπινες σχέσεις, θέτει ακόμα και ερωτήματα νοήματος της ζωής με τη χειρότερη εξέλιξη.

15. Στο βιβλίο σας Λουκιανού Αληθής Ιστορία Α’ διαγράφεται εκτός της επιστημονικής και η παιδαγωγική σας ιδιότητα. Ποιός ο ρόλος του εκπαιδευτικού σήμερα; Τί σημαίνει ο όρος παιδαγωγός για σας;

Ο ρόλος του εκπαιδευτικού είναι πάντα ο ίδιος. Να εκπαιδεύσει «άγουρα» μυαλά, που σημαίνει ανώριμα, πριν την ώρα τους, την ωρίμανσή τους, ώστε να ενταχθούν μέσα στην κοινωνία και να προσφέρουν θετικά σε αυτήν. Να αφήσουν το χνάρι τους. Αλλά για να γίνει αυτό πρέπει να είναι κριτικά σκεπτόμενοι, προβληματισμένοι οι ίδιοι, πρώτα για τον εαυτό τους και ύστερα για τους άλλους, να είναι παρατηρητικοί
και εργατικοί. Να έχουν όραμα και στόχο. Αυτός είναι ο ρόλος του εκπαιδευτικού πάντα. Να τους βοηθήσει σε αυτή την προσπάθεια. Να τους οδηγήσει. Αυτό σημαίνει παιδ­αγωγός, ο καθοδηγητής του παιδιού.

16. Στο Ανατέλλει και στην Ντέια ακολουθείτε την πορεία ζωής ενός Αλβανού μετανάστη από την πατρίδα του στην Ελλάδα. Κάποια χρόνια μετά το μεταναστευτικό και το προσφυγικό ζήτημα είναι πιο φλέγοντα από ποτέ, σε συνδυασμό με ρατσιστικά και ξενοφοβικά φαινόμενα. Ποια η θέση του συγγραφέα στην Ελλάδα του σήμερα;

Ο ρόλος του συγγραφέα τώρα και πάντα είναι να «είναι εκεί». Να παρακολουθεί τις εξελίξεις και ­στο βαθμό που μπορεί­ να στηλιτεύει. Να καταγγέλλει και να υποδεικνύει. Να γκρεμίζει και να χτίζει. Αυτό θα πει «πνευματικός άνθρωπος». Και αυτό ισχύει στον ίδιο βαθμό για όλες τις εποχές. Βεβαίως, θα πει κανείς πως η δική μας είναι ιδιαιτέρως ταραγμένη, πολυεπίπεδη, συχνά μια μόνο μέρα της καλύπτει έναν ολόκληρο ιστορικό τόμο, εκεί που κάποτε ισόποσες σελίδες χρειάζονταν για να καταγράψουν έναν ημερολογιακό χρόνο. Αλλά αυτό δεν είναι πρωτόγνωρο. Και δεν χρειάζεται να μετακινηθούμε από τον αιώνα στα όρια του οποίου βρισκόμαστε για να το διαπιστώσουμε. Όλα τα είχε. Και παγκόσμιους πολέμους και κατοχές και οικονομικό κραχ και γενοκτονίες και εκπατρισμούς και φόνους, αίμα, πολύ αίμα, εγκατάλειψη, προδοσία, πείνα, θάνατο. Όταν γράφτηκε η Ντέια είχα πει πως δεν θα ήθελα να δω η ιστορία της να αφορά Έλληνα, αλλά υπάρχει μια παροιμία που συχνά ξεχνάμε: «ό,τι δεις στην πόρτα του γείτονα καρτέρα το και στη δική σου». Και το είδα να μας αφορά στις ίδιες διαστάσεις. Και στο μεταξύ τόσα έχουμε περάσει και δεν διορθωνόμαστε. Τα ίδια λάθη: ξενοφοβία, φόβος για το μετανάστη. Την ίδια στιγμή βέβαια που φουντώνουν ­και ευτυχώς­ τα κινήματα αλληλεγγύης. Η λύση για το σύγχρονο κόσμο βρίσκεται στην αντίδραση και τη γενικευμένη δράση από κάτω. Αν όλοι συνειδητοποιήσουμε πως ό,τι κακό συμβαίνει μας αφορά όλους και σηκωθούμε από τους καναπέδες όπου έχουμε αποχαυνωθεί, τότε κινδυνεύει ο ύπνος αυτών που σχεδίασαν τον πλανήτη στα μέτρα τους…

17. Παραθέτω ένα απόσπασμα από το Έχει κι άλλες όψεις το φεγγάρι.
”Πόσο άραγε μακρύς είναι ο δρόμος από το ζώο στον άνθρωπο και πόσος πόνος πρέπει να εισπραχθεί για ν’ αρχίσεις να τον διαβαίνεις ή μήπως τελικά η πορεία είναι για ακόμα παραπέρα, για το θεό που όλοι κρύβουμε μέσα μας, τόσο βαθιά, και που σκληρά προσπαθούμε να μείνει βαθύτερα;”
Εσείς από πού αντλείτε δύναμη; Ποιά είναι η προσωπική σας πίστη;

Σκέφτομαι πόσο συχνά συμβαίνει να είμαι και εγώ αναγνώστης των έργων μου και μάλιστα τόσα χρόνια μετά, παρακολουθώντας τις διαδρομές της σκέψης μου τόσα χρόνια πριν…Πιστεύω και σήμερα (το εντυπωσιακό είναι ότι το πίστευα και πριν 15 χρόνια) ότι κάθε άνθρωπος είναι μικρός Θεός για τον εαυτό του. Σε αυτόν πρέπει να πιστέψει. Από βαθιά μέσα του να ανασύρει τις δυνάμεις. Αλλά αυτό δεν είναι καθόλου εύκολο. Έχουμε και μια φυσική ροπή στη δυστυχία ή και στην παραίτηση που δυσχεραίνει τα πράγματα. Το βέβαιο είναι πως για μερικούς ανθρώπους ο πόνος είναι εφαλτήριο για να κάνουν την προσωπική τους υπέρβαση και να αναχθούν ψηλότερα και τότε φαίνεται πως όντως στο εξής ορίζουν τη ζωή τους. Αυτή είναι και η δική μου δύναμη. Η συνειδητοποίηση της έλλειψης και η διεκδίκηση να εξευμενίσω τον εσωτερικό μου Θεό…

18. Το τελευταίο σας βιβλίο Η λοχεία της απουσίας αποτελεί μια συλλογή σκέψεων, εμπειριών, συναισθημάτων. Πρόκειται για ένα πολύ προσωπικό έργο, σαν ένα είδος προσωπικής εξομολόγησης. Μιλήστε μας γι’ αυτό.

Έχει και εμένα προβληματίσει πολύ συχνά τι είδους βιβλίο είναι η Λοχεία της Απουσίας. Το ίδιο το βιβλίο είναι περίεργο. Περιέχει διηγήματα, μια νουβέλα και ποιήματα. Σαν να άδειασα το συρτάρι μου κοινοποιώντας το περιεχόμενό του. Και μπορεί πράγματι να το έκανα. Αλλά σε όλο αυτό υπήρχε ένα κοινό στοιχείο. Η απουσία, η οποία και το κυοφόρησε. Νόμιζα στην αρχή πως σήμαινε την απουσία μου από τα (φανερά) λογοτεχνικά πράγματα, γιατί όντως είχα πολλά χρόνια να εκδώσω οποιοδήποτε λογοτεχνικό κείμενο. Τελικά διαπίστωσα ­και δεν ντρέπομαι να το ομολογήσω­ ότι κυοφορήθηκε όσο βυθιζόμουν στην απουσία του νοήματος της ζωής. Μια ιδιόρρυθμη κατάσταση, εντελώς προσωπική, κατά την οποία όλα φαινομενικά έβαιναν καλώς και κανονικά, αλλά επί της ουσίας ήταν «επίπεδα», αδιάφορα, επαναλαμβανόμενα, χωρίς προσωπικές στιγμές. Αυτό για πολλούς είναι ζωή. Εγώ φαίνεται ότι δεν το άντεξα…

19. Στο ίδιο βιβλίο ανθολογούνται και κάποια ποιήματά σας. Σε τι διαφέρει όσον αφορά στη δημιουργική διαδικασία­ η συγγραφή ποιητικού λόγου;

Το έχω γράψει και αλλού. Η ποίηση φυλακίζει τη στιγμή. Είναι λοιπόν μια εντελώς ιδιαίτερη προσωπική διεργασία, που δεν της κλείνεις ραντεβού, δεν έρχεται όποτε θες εσύ, προκύπτει ξαφνικά, όταν κάτι σε κινητοποιεί σύγκορμο ή σε εμπνέει μοναδικά. Από αυτή την άποψη είναι απόλυτα σεβαστή διεργασία και εξαιρετικά επώδυνη και όταν κυοφορείται και όταν αποδίδει καρπούς. Όταν και εσύ ο ίδιος βλέπεις το αποτέλεσμά της και συχνά καλείσαι να το ερμηνεύσεις. Να μπεις στον κόσμο που ήθελε να σε μυήσει. Να διαβάσεις τα δικά σου μυστικά. Μιλώ ασφαλώς για την υπαρξιακή ποίηση, ή ­έστω­ την κοινωνικού περιεχομένου.

20. Ετοιμάζετε κάτι καινούριο; Με τί ασχολείστε αυτή την περίοδο;

Έχω ήδη έτοιμο ένα μυθιστόρημα, μια ποιητική συλλογή, μια συλλογή διηγημάτων, ένα θεατρικό μονόλογο και μια νουβέλα. Τα τελευταία δύο χρόνια, για κάποιους ειδικούς λόγους, ήταν εξαιρετικά παραγωγικά για μένα. Εκδότες αναζητώ…

21. Ποια είναι τα όνειρά σας για το μέλλον;

Συγγραφικά, να μπορέσω να εκδώσω όσα έργα έχω γράψει και να τύχουν προσοχής ανάλογης με την αξία τους. Όποια έχουν. Όση έχουν. Και όσα αξίζουν και το αντέχουν να μεταφερθούν στο θέατρο ή τον κινηματογράφο.
Προσωπικά, να μάθω επιτέλους να είμαι χαρούμενη και να φυλακίζω τις στιγμές της ευτυχίας…

22. Τελειώνοντας, πείτε μας, τι είναι για σας η συγγραφή;

Η προσπάθεια να χαμηλώνεις την ακίδα που σε πληγώνει, να καταλαγιάζεις την απογοήτευση που εμφυλοχωρεί στην ψυχή και τη ζωή, την ώρα που είσαι αδύναμος και άπραγος, τόσο ενοχικός και ευγνώμων ακόμα και στη “σκανδάλη” που ακούσια φρόντισες να οπλίσεις… Όποια κι αν είναι η ακίδα. Όποια και αν είναι η απογοήτευση. Όποιο κι αν είναι το χέρι. Η συγγραφή είναι μια έκρηξη συναισθημάτων του μυαλού και της ψυχής που έχει όπλα τις λέξεις….

Συνέντευξη στο περιοδικό, Αρμενικά

May 18, 2016 By: admin Category: Συνεντεύξεις

Χαρά Κοσεγιάν

Χαρά Κοσεγιάν

Στην Ταλίν Μαρντικιάν
Ιανουάριος- Μάρτιος 2016, τεύχος 88

Το τελευταίο διάστημα σας παρακολουθούμε να συμμετέχετε σε δραστηριότητες αρμενικού ενδιαφέροντος και παράλληλα να παίρνετε την πρωτοβουλία για διάφορες δράσεις και παρεμβάσεις προς αυτήν την κατεύθυνση. Η ενασχόλησή σας με την αρμενική ιστορία και τον πολιτισμό είναι κάτι που προέκυψε πρόσφατα για κάποιο λόγο; Και με ποια αφορμή;
Το ενδιαφέρον μου για το λαό, την ιστορία, τον πολιτισμό, τις ιδιαίτερες στάσεις και αξίες των Αρμενίων προέκυψε από τότε που θυμάμαι τον εαυτό μου να ακούει να αποκαλούν τον μπαμπά μου «ο Αρμένης». Πολύ γρήγορα μετάλλαξα μέσα μου τον κατηγορικό προσδιορισμό σε τίτλο τιμής και πάντα δήλωνα δυνατά και με υπερηφάνεια ότι είμαι Αρμένισσα, χαμηλόφωνα δε ότι είμαι κατά το ήμισυ και δε μιλάω τη γλώσσα…
Ωστόσο, τα δύο τελευταία χρόνια μου δόθηκε η δυνατότητα να κοινοποιήσω την παρόρμησή μου και έκανα πράξη τις επιθυμίες μου: να γνωρίσω την Αρμενία στους Έλληνες, να ψάξω τις ιστορίες της ιδιαίτερης πατρίδας μου και να αναζητήσω λογοτεχνικά διακείμενα και παράλληλα μεταξύ των δύο λαών. Σημαντική ως προς αυτό υπήρξε η βοήθεια και η στήριξη των αρμενίων φίλων που το τελευταίο διάστημα ήρθαν κοντά μου, και αναφέρομαι κυρίως στα Αρμενικά και τη συντακτική τους ομάδα, σε μέλη της Αρμενικής Εθνικής Επιτροπής Ελλάδος, αλλά και σε ιδιαίτερες και πολύ σημαντικές μονάδες που γνώρισα κι αγάπησα.
Το 2015, σε συνεργασία με την Αρμενική Εθνική Επιτροπή, διοργανώσατε στη Ρόδο μια σειρά εκδηλώσεων και προβολών κινηματογραφικών ταινιών με θέμα τη Γενοκτονία των Αρμενίων και παράλληλα παρουσιάσατε το θέμα σε σχολεία του νησιού. Ποιος ήταν ο απόηχος αυτής της πρωτοβουλίας, ειδικότερα στους μαθητές;
Εξαιρετικός. Ακόμα συναντώ μαθητές που μιλούν για εκείνες τις εκδηλώσεις και τις πληροφορίες που συνέλεξαν με την ευκαιρία. Έτυχε μάλιστα να συναντήσω και γονείς που μου μετέφεραν τις εντυπώσεις των παιδιών τους.
Πολλά παιδιά δεν ήξεραν τίποτα για την Αρμενία (εκτός από το ότι έφτανε στον τελικό της Eurovision!) και βρέθηκαν να διαβάζουν, να έχουν απορίες και να προσπαθούν να καταλάβουν το πως και το γιατί συνέβη ό,τι συνέβη στη γενοκτονία. Διότι υπήρξε και σχολείο που οι μαθητές είχαν προκαταβολικά και ειδικούς ομιλητές που για την περίπτωση αυτή είχαν κληθεί από την Αθήνα. Και μάλιστα σε μια περίοδο ένα χρόνο μόλις πριν το ξέσπασμα του πολέμου στη Συρία και τη μαζική έξοδο των προσφυγικών ροών προς την Ευρώπη – που μοιραία περνούν από τα Δωδεκάνησα και μας αφορούν άμεσα – οι μαθητές είδαν το ανάλογο των αρχών του 20ού αι. να αφορά τη γείτονα χώρα και να εμπλέκει πάλι την πατρίδα τους. Τώρα μπορούν να το αναγνωρίσουν και να το ερμηνεύσουν. Αλλά και οι μεγαλύτεροι, παρότι προφανώς γνώριζαν περισσότερα, εντυπωσιάστηκαν από την ποικιλία και την επιλογή των θεμάτων στην εκδήλωσή μας. Μου έκανε ιδιαίτερη εντύπωση ο λόγος του δημάρχου Ρόδου, που στη φετινή μας εκδήλωση περιέγραψε ενώπιον όλων τις περσινές μας δράσεις και το πόσα πράγματα από αυτές κράτησε στο νου του.
Τον Οκτώβριο συμμετείχατε στο Διεθνές Λαογραφικό Συνέδριο του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης με θέμα τη ρωσική και αρμενική λαογραφία, όπου παρουσιάσατε τη διάλεξή σας σχετικά με τους Αρμένιους που κατοικούσαν στο Ναύπλιο. Θα θέλατε να μας πείτε δυο λόγια για αυτή σας τη μελέτη;
Πρόκειται για μελέτη στην οποία επιχειρείται να διερευνηθεί η παρουσία και η επαγγελματική δραστηριοποίηση των Αρμενίων στο Ναύπλιο την πεντηκονταετία 1920-1970. Καταγράφονται οι οικογένειες, η επαγγελματική ταυτότητα των μελών τους, και κυρίως η εμπλοκή τους με την τοπική κοινωνία. Αναζητήσαμε παλιούς Ναυπλιώτες που θυμούνται ακόμα, τους Αρμένιους που ζουν έως και σήμερα στην πόλη, τους ίδιους ή τους απογόνους τους, και καταγράψαμε τις μνήμες τους. Παράλληλα, αναζητήσαμε Αρμένιους του Ναυπλίου που στη συνέχεια βρέθηκαν σε άλλες πόλεις και τους πήραμε συνέντευξη. Εστιάσαμε κυρίως στην οικογένεια του Μαρτίκ Μαρτικιάν, που επειδή διατηρούσε το καλύτερο εμποροραφείο στην περιοχή, δέσποζε στη ζωή της πόλης για περισσότερο από 20 χρόνια. Επιπρόσθετα, συλλέξαμε φωτογραφίες και συγκεντρώσαμε όποιο άλλο υλικό θα μπορούσε να συμβάλει στην πρώτη ουσιαστικά καταγραφή μιας προσφυγικής μειονότητας στο νοτιότερο άκρο της Ελλάδας της ξηράς, όπως ήταν το Ναύπλιο για τους πρόσφυγες που κατέληγαν εκεί.
Το ενδιαφέρον πάντως είναι ότι η έρευνα παρουσιάστηκε και στο Ναύπλιο, όπου, στη γεμάτη μνήμες αίθουσα της βιβλιοθήκης «Ο Παλαμήδης», συγκεντρώθηκε πολύς κόσμος, που αφενός επικρότησε τα ευρήματα, αφετέρου τα εμπλούτισε. Ακόμα, είχα την ευκαιρία να συναντηθώ και με τον Διευθυντή των γενικών Αρχείων του Κράτους του νομού Αργολίδας, ο οποίος στη συνέχεια μου εμπιστεύτηκε τα αρχεία του. Όλη η μελέτη θα δημοσιευτεί στα πρακτικά του συνεδρίου που αναφέρατε, αλλά και περισσότερα στην αρχειακή βιβλιοθήκη της Αργολίδας.
Συμμετείχατε με ένα κείμενο και στο βιβλίο «Από το Αραράτ στον Όλυμπο», όπου παρουσιάσατε μια μελέτη για το έπος του μυθικού ήρωα Σασουντσί Ταβίτ. Θα θέλαμε να μας πείτε εάν οδηγηθήκατε σε κάποια σημαντικά συμπεράσματα μέσα από αυτή σας την εργασία;
Η μελέτη μου στόχο είχε να διερευνήσει λογοτεχνικά παράλληλα ανάμεσα στον Δαβίδ, από τον Σασούν, που είναι επικός ήρωας των Αρμενίων, στον Διγενή Ακρίτα, που είναι ο αντίστοιχος ήρωας των Ελλήνων. Αναζητούσα κοινά στοιχεία, που δεν έχουν επαρκώς διερευνηθεί, ανάμεσα σε δύο πολιτισμούς με κοινή πορεία αιώνων στο ιστορικό γίγνεσθαι. Αν προέκυψε κάτι σημαντικό από εκείνη την εργασία είναι η βεβαιότητα πως ο «συγχρωτισμός των λαών είναι φορέας πολιτισμικής όσμωσης, μιας μοιρασιάς που κάνει πλουσιότερους όσους την αποδέχονται», με τα λόγια της Ελένης Αρβελέρ. Αξίζει να θυμόμαστε πως τα σύνορα, όταν δεν αποτελούν διαχωριστικές γραμμές, μετατρέπονται για τους λαούς σε «γέφυρες», οι οποίες εκφράζονται μέσα από την τέχνη, τη λογοτεχνία και τη μουσική, απαλύνοντας τις αντιθέσεις και αφομοιώνοντας τις βασικές αξίες κάθε πολιτισμού, που δεν είναι άλλες από τις διαχρονικές, πανανθρώπινες αξίες.
Πρόσφατα, το διήγημά σας «Ο Αρμένης» από τη συλλογή διηγημάτων και ποιημάτων «Η Λοχεία της Απουσίας» έγινε θεατρικό έργο. Πώς εμπνευστήκατε την ιστορία αυτή;
Είναι η ιστορία του πατέρα μου, ασφαλώς μυθοποιημένη και εμπλουτισμένη- στα κομμάτια του παζλ που μου έλειπαν- από μυθοπλαστικά στοιχεία, σύμφωνα με τη λογοτεχνική μου ιδιότητα και -την υπαρκτή ή μη- λογοτεχνική μου ικανότητα. Νομίζω, όμως, ότι το σημαντικότερο στοιχείο εξαιτίας του οποίου αυτή η ιστορία είχε τόση ανταπόκριση και άρεσε- τόσο στην έντυπη μορφή της όσο και στη θεατρική της απόδοση- είναι ότι κατάφερε να βάλει τη μικροϊστορία του πατέρα μου μέσα στη μεγαλοϊστορία της γενοκτονίας ενός ολόκληρου λαού, κάνοντας να φανεί ξεκάθαρα πόσοι άνθρωποι -γνωστοί ή άγνωστοι, φανεροί ή κρυφοί- επηρεάστηκαν και επηρεάζονται δυστυχώς ακόμα από ανάλογα εγκλήματα πολέμου και αποθράσυνση του ανθρώπου πάνω στον άνθρωπο…
Σε αυτό το σημείο, όμως, θα σας παρακαλέσω να μου επιτρέψετε να ευχαριστήσω και από αυτό το βήμα τους ηθοποιούς που ενσάρκωσαν τόσο άξια τον «Αρμένη» μου, τον κ. Τάσο Μπλάτσιο, την κα Βούλα Πελεκάνου και την κα Καίτη Σαμαρά, με την σκηνοθετική και εικαστική επιμέλεια της κας Τάνιας Κίτσου.
Τον περασμένο Δεκέμβριο ιδρύθηκε το παράρτημα Δωδεκανήσων του συλλόγου Χαμασκαΐν με έδρα τη Ρόδο, όπου προεδρεύετε, και το οποίο μάλιστα πρόσφατα είχε και την πρώτη του εκδήλωση. Πώς προέκυψε η ιδέα για την ίδρυση του παραρτήματος και ποιοι είναι οι στόχοι και οι δράσεις του;
Η ιδέα για την ίδρυση του παραρτήματος προέκυψε από την ανάγκη να βρισκόμαστε, να κάνουμε διακριτή την παρουσία μας στο χώρο όπου ζούμε, να έχουμε το δικαίωμα να διοργανώνουμε σε «επίσημο» πλαίσιο εκδηλώσεις.
Το περσινό μας άνοιγμα και η αποδοχή του από την ανοιχτή κοινωνία της Ρόδου μας επέτρεψαν να αισιοδοξούμε για την επιτυχία των σκοπών μας, τη συμμετοχή και την ανταπόκριση των πολιτών του νησιού, γεγονός που επιβεβαιώθηκε και από την πρώτη φετινή μας εκδήλωση. Ευελπιστούμε να έχουμε ανάλογη συμμετοχή και στις επόμενες, για τις οποίες ασφαλώς προσβλέπουμε στη στήριξη και τη βοήθειά σας…

Αναφορά στο βιβλίο της Χαράς Κοσεγιάν “Η λοχεία της απουσίας”

March 28, 2015 By: admin Category: Κριτική βιβλίων

Τίτλος υπαινικτικός, που προϊδεάζει για τις ουσιαστικές ελλείψεις που παρουσιάζονται στις ζωές των Ανθρώπων είτε αυτές είναι υλιστικές, είτε ψυχικές.

Η λοχεία της απουσίας

Η λοχεία της απουσίας

Το βιβλίο κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις «Οδός Πανός» και είναι χωρισμένο σε δύο ενότητες… και αποτελείται από 17 διηγήματα και μια συλλογή που απαρτίζεται σε τρεις κύκλους με συνολικά 26 ποιήματα.

Η γραφή της Χαράς Κοσεγιάν δείχνει την άμεση σχέση που έχει η συγγραφέας με τα γράμματα καθώς ξέρει να χειρίζεται τον γραπτό λόγο και να δημιουργεί μέσα από αυτόν εικόνες με παραστατικό όσο και γλαφυρό ύφος.

Σε κάθε διήγημα με διαφορετικό θέμα και ύφος απόδοσης, αλλά πάντα με κομψό κατανοητό λόγο, που δεν επαναλαμβάνεται λεκτικά, η ΧΚ, καταγράφει θέματα σπουδαία, όσο και δύσκολα που συμβαίνουν στη ζωή μας. Δεν φοβάται να καταπιαστεί με τις δυσκολίες και τις ανατροπές που εγείρονται στους ήρωες της. Τολμάει να μπαίνει στον πειρασμό κάθε φορά και μέσα από την εκφορά του λόγου της να δοκιμάζει και να δοκιμάζεται.

Επεξεργασμένος αφηγηματικά ο λόγος της, δίνει την εντύπωση, ότι δημιουργεί διάλογο με τον αναγνώστη καθώς τα θέματα της είναι τόσο πολύ γνωστά που τον ταυτίζουν με διάφορα γεγονότα που είτε έχει βιώσει προσωπικά, είτε τα γνωρίζει ως πληροφορίες.

Αυτόνομες ιστορίες, με θέματα δύσκολα, καρφιά για την κοινωνία, που με θάρρος τα καταδεικνύει, υπηρετώντας η συγγραφέας, πιστά τον σκοπό της λογοτεχνίας, να προβάλλει και πολλές φορές να στηλιτεύει τα κακώς κείμενα.

Το ρεαλιστικό στοιχείο στα κείμενα της είναι αυτούσιο όσον αφορά τις περιγραφές στα δύσκολα θέματα που επιλέγει. Δεν θα μπορούσαν να αφηγηθούν με πειστικότητα αν ο λόγος της δεν ήταν άμεσος και καυστικός, αλλά πάντοτε μέσα από τον ουσιαστικό προσωπικό της συναισθηματισμό που προσδίδει στο έργο της μια ξεχωριστή διαχρονική αξία.

Φτάνοντας στο δεύτερο μέρος του βιβλίο στις ποιητικές της στιχο-γραμμές -όπως τις αναφέρει- στέκομαι στο ερώτημα της για την περιπέτεια της γραφής της αυτών των κειμένων που ενώ την προβλημάτιζαν, αν ήταν πεζά ή ποιήματα, κατέληξε ότι άρεσαν και συνέχισε να δημιουργεί τον δικό της ποιητικό λόγο.

Ξεκάθαρος στρωτός λόγος, αντιληπτός στις έννοιες που αναφέρεται, δίχως δύσκολους συνειρμούς μόνο και μόνο για το παιχνίδι των λέξεων. Τούτο είναι το προσωπικό της ύφος στην ποίηση σαν να κοιτάζει το πρόσωπο της στον καθρέφτη και να σχηματίζει το είδωλο της ψυχικής της έντασης μέσα από την έντεχνη τακτοποίηση των λέξεων.

Ως έμφυτο και χαρισματικό ταλέντο, η γραφή της δημιουργεί στοχαστική οξύτητα και εντάσεις.

Χωρίς να το αντιλαμβάνεται -τις ώρες της δημιουργίας- ότι ακολουθεί τον μεγάλο άφθαρτο νου των αιώνων… την Ποίηση. Μέσα από τις προσωπικές της ιδέες αντιλήψεις, υπόνοιες, εντυπώσεις και ιδέες ευδοκιμεί μια πλούσια και γνήσια έκφραση που απορρέει -όχι τυχαία- αλλά μέσα από τον ισχυρό συναισθηματικό της κόσμο, για τον ίδια τη ζωή.

Κλείνω την αναφορά σε αυτό το σπουδαίο πόνημα της Χαράς Κοσεγιάν, Η λοχεία της απουσίας, με ένα απόσπαμα από το ποίημα «Λεξιπαίγνια»

Χωράμε όλοι στ’ όνειρο
Μόνο που κι αυτό
δεν ξέρουμε πως είναι…

Δημήτρης Βαρβαρήγος 25 Μάρτη 2015

Εκδοτικός Οίκος ΟΔΟΣ ΠΑΝΟΣ
Συγγραφέας Χαρά Κοσεγιάν
Κατηγορία Ελληνική Λογοτεχνία
ISBN 978-960-477-140-0
Σελίδες 127

ΚΥΚΛΟΦΟΡΗΣΕ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΜΕ ΤΑ ΔΙΗΓΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΔΙΑΚΡΙΘΗΚΑΝ ΣΤΟΝ 4ο ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟ ΔΙΗΓΗΜΑΤΟΣ

August 29, 2014 By: admin Category: Βιβλία

ΚΥΚΛΟΦΟΡΗΣΕ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΜΕ ΤΑ ΔΙΗΓΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΔΙΑΚΡΙΘΗΚΑΝ ΣΤΟΝ 4ο ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟ ΔΙΗΓΗΜΑΤΟΣ

Συλλογή 40 διηγημάτων

Συλλογή 40 διηγημάτων

4ος διαγωνισμός «ΛόγωΤέχνης 2013» πραγματοποιήθηκε με την υποστήριξη των εκδόσεων Μεταίχμιο και ήταν αφιερωμένος στον Κωνσταντίνο Π. Καβάφη, με αφορμή τη συμπλήρωση 150 χρόνων από τη γέννησή του. Το θέμα του διαγωνισμού ήταν ελεύθερο, όμως οι συμμετέχοντες θα έπρεπε να συμπεριλάβουν στην πλοκή του διηγήματός τους τις ακόλουθες επτά λέξεις (σε οποιαδήποτε πτώση ή αριθμό): δρόμος, ηδονή, λιμάνι, κεχριμπάρι, ταξίδι, γέρος, καλοκαίρι (οι λέξεις περιέχονται στο ποίημα «Ιθάκη» του Κ. Π. Καβάφη).

Την Κριτική Επιτροπή του διαγωνισμού αποτέλεσαν οι συγγραφείς Μάνος Ελευθερίου, Κώστας Κατσουλάρης, Αμάντα Μιχαλοπούλου, Σώτη Τριανταφύλλου, η Ελένη Μπούρα, υπεύθυνη ελληνικής πεζογραφίας των εκδόσεων Μεταίχμιο, και ο Γιάννης Φαρσάρης, εκπρόσωπος του φορέα διοργάνωσης Artspot.

H Xαρά Κοσεγιάν είναι στους διακριθέντες του διαγωνισμού και το διήγημά της με τίτλο “Ο Στάμος” συμπεριλαμβάνεται στο βιβλίο.

Κριτική βιβλίου | Η λοχεία της απουσίας, Εκδόσεις Οδός Πανός και το Art Cafe Polis

February 11, 2014 By: admin Category: Κριτική βιβλίων

Λοχεία της Απουσίας

Λοχεία της Απουσίας

Κριτική Βιβλίου: Η λοχεία της απουσίας

Συγγραφέας:   Χαρά Κοσεγιάν
Εκδόσεις:          Οδός Πανός και το Art Cafe Polis
Κατηγορία:      Ελληνική Λογοτεχνία
ISBN:                  978-960-477-140-0
Σελίδες:             127

Κριτική Βιβλίου από: Μπούρας Κωνσταντίνος, Οδός Πανό, 162, 2014

Η Χαρά Κοσεγιάν διαλογίζεται γράφοντας. Δοκίμιο για την ποίηση και τον πεζό λόγο, δοκίμιο για τη γράφουσα και τον γράφοντα συνδημιουργό αναγνώστη. Δοκίμιο για τη γραφή, δοκίμιο για την Τέχνη, δοκίμιο για την απέλπιδα ανάγκη του ανθρώπου να εξοικειωθεί με το Άγνωστο, που εικονοποιείται με τον επαπειλούμενο Θάνατο. Κι η αιωνιότητα της στιγμής ως υπόμνηση του αναπόδραστου Χρόνου. Τελικά, γιατί γράφουμε, γιατί ανταλλάσσουμε απόψεις; Γιατί ομιλούμε; Γιατί έχουμε την ανάγκη να σκοτώνουμε την ώρα μας στην τηλεόραση πριν ή και μετά το δείπνο, πριν ή και μετά το βραδινό τσιγάρο που ακολουθεί μια αγάπη μαραγκιασμένη; Η απουσία του Έρωτα είναι αισθητή, ειδικά αν –υποτιθέσθω, λέω– αυτή η γενεσιουργός δύναμη θα ήταν ίσως το αντίπαλον δέος του Θανάτου. Όμως τα ωάρια είναι ανενεργά κι ομφαλοσκοπούμενα, η μήτρα αδυνατεί να τα κρατήσει, να τα συγκρατήσει, να τα υποβαστάξει, να τα θρέψει. Η μεταφυσική ως συνέχεια της βιολογικής αλυσίδας στο αφήγημα «Ένα μικρούλι αυγό στη λεωφόρο».

Τα ποιήματα της Χαράς Κοσεγιάν που εκτίθενται σε αυτόν τον τόμο είναι δοκιμιακά, καθώς επίσης και τα πεζά της. Η επιστημονική της κατάρτιση και η μεταδιδακτορική της έρευνα, ο ρόλος της ως σχολικού συμβούλου (που την οδηγεί σε καρυωτακικό αυτοσαρκασμό στο ποίημα «Εξετάσεις υποψηφίων» της σελ. 122), η αγάπη της για τη γλώσσα, το μέλημά της για τη λογοτεχνία, η αγάπη της για το παιδί, η ανιδιοτελής ανησυχία της για τον συνάνθρωπο, που θα ισοζυγιαζόταν ίσως με ανάλογες δόσεις εγωισμού που δυστυχώς λείπει (σελ. 114 κ.ε.), οδηγούν στο αυτοκαταστροφικό λιώσιμο του κεριού πάνω στο τραπέζι (σελ. 116), αφού ο ευαίσθητος αποδέκτης της επιθετικής βουλιμίας των παράσιτων κατατρώγεται ανηλεώς (όπως στο ποίημα «Τα μανιτάρια»).

Ποιήματα ποιητικής είναι τα κείμενα του δεύτερου μέρους αυτού του «ημερολογίου γραφής» όπως θα το ονόμαζα, ενώ τα πεζά του πρώτου μέρους χαρακτηρίζονται από την ίδια τη Χαρά Κοσεγιάν ως «Ταξίδια στον τρικυμισμένο χωρόχρονο» με υπότιτλο εντός αγκύλης [Ημερολόγιο]. «Ανατρέχεις στο παρελθόν να φωτίσεις το μέλλον» (σελ. 7). Αυτή η ανάγκη του ανθρώπου να ξαναδεί τη ζωή του σε fast forward και flash back πριν από την αναγκαστική σύνοψη του τέλους, εκεί που για όσους σκότωσαν το χρόνο τους μπροστά στην τηλεόραση θα απομένει μόνο η γελοία ομολογία στο φρικτό βήμα ότι είναι ένοχοι που άφησαν το «τώρα», την αιώνια στιγμή να ξεφύγει από τα χέρια τους σαν χέλι, σαν νεράκι, «χωρίς να πιουν ούτε μια στάλα» (όπως θα έλεγε ο Σεφέρης).

Η Χαρά Κοσεγιάν μπορεί να βαδίσει στο μέλλον της ευθυτενής, γιορτάζοντας το παρόν κι αδιαφορώντας για το παρελθόν (αφού μ’ αυτό έχει ξεμπερδέψει γράφοντας). Είναι παράδειγμα γενναίας αυτοαναδίφησης εις αναζήτησιν του ουσιώδους, αφού το φαινομενικό μάς κατακλύζει εκόντες άκοντες και μας καταπλακώνει.

Στα χρόνια της Κρίσης οι προσωπικές μας κρίσεις (όχι επικρίσεις, διακρίσεις, κατακρίσεις) παίρνουν τη σωστή τους διάσταση κι αυτό μας ανακουφίζει. Ομοιοπαθητικώς. Το μέρος αντί του όλου. Συνεκδοχή.

Η λοχεία της απουσίας | Νέο Βιβλίο, Εκδόσεις Οδός Πανός και το Art Café Polis

January 23, 2014 By: admin Category: Βιβλία

Λοχεία της Απουσίας

Λοχεία της Απουσίας

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Η Χαρά Κοσεγιάν επανέρχεται στα λογοτεχνικά πράγματα μετά από 10 χρόνια, με τη Λοχεία της Απουσίας που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Οδός Πανός.

Πρωτοεμφανίστηκε στη λογοτεχνία με τις Πευκοβελόνες, Τέχνη, Ρόδος, 1998 και ακολούθησαν το Έχει κι άλλες όψεις το φεγγάρι, Νέα σύνορα, ΑΑ Λιβάνης, 1999, το Γλυκό με θλιμμένα καρύδια, Κοχλίας (Σαββάλας), 2002 και από τις ίδιες εκδόσεις το 2003 το Ανατέλλει και στην Ντέια.

Έκτοτε ασχολήθηκε κυρίως με τον επιστημονικό λόγο, αρθρογραφώντας και δημοσιεύοντας μελέτες σε επιστημονικά περιοδικά. Σε αυτό το διάστημα εξέδωσε τις μονογραφίες: Λουκιανού Αληθής Ιστορία Α΄: σχόλια-μετάφραση και σκίτσα από μαθητές της Α΄ τάξης του Γυμνασίου Ιαλυσού Ρόδου, Μεταίχμιο, 2008, Αρχαία Επιβιώματα στα Νεοελληνικά δημοτικά τραγούδια, συμβολή στην έρευνα μέσα από το παράδειγμα κυρίως των παραδοσιακών τραγουδιών της Καρπάθου, Παπαζήση, 2010, Ευ. Μουλά- Χαρά Κοσεγιάν, Η αξιοποίηση των κόμικς στην Εκπαίδευση, Κριτική, Αθήνα, 2011.

Στη Λοχεία της Απουσίας ανθολογούνται διηγήματα, μικρά αφηγηματικά κείμενα αλλά και ποιήματα που δημιουργήθηκαν ανάμεσα στο 2001- 2013. Πρόκειται για τρυφερά, προσωπικά κείμενα που καταχωρούνται είτε ημερολογιακά ως « ταξίδια στον τρικυμισμένο χωροχρόνο», είτε ως πρώτες ποιητικές απόπειρες με θεματικούς κύκλους γύρω από την ποίηση, τη φιλία, το θάνατο. Ιδιαίτερη μνεία αξίζει η νουβέλα « Ο Αρμένης», που βασίζεται σε πραγματικά γεγονότα.

Βιογραφικά στοιχεία

Η Χαρά Κοσεγιάν γεννήθηκε στο Ναύπλιον όπου και έμεινε ως το τέλος των εγκύκλιων σπουδών της. Ακολούθησε το πτυχίο της στη Φιλοσοφική Σχολή Αθηνών, από όπου πήρε και το διδακτορικό της στη διδακτική της αρχαίας Ελληνικής γλώσσας. Έχει μεταπτυχιακό στη Διοίκηση Εκπαιδευτικών Μονάδων και εξειδίκευση στους μαθητές με Μαθησιακές Δυσκολίες. Σήμερα ζει στη Ρόδο όπου εργάζεται ως σχολική σύμβουλος Φιλολόγων Δωδεκανήσου.

Οι Εκδόσεις Οδός Πανός και το Art Café Polis
σας προσκαλούν
στην παρουσίαση του βιβλίου
της Χαράς Κοσεγιάν
Η λοχεία της απουσίας

Πρόσκληση, Βιβλίο – Η λοχεία της απουσίας

Πρόσκληση, Βιβλίο – Η λοχεία της απουσίας

Κατεβάστε pdf αρχείο.

Πρόσκληση, Βιβλίο – Η λοχεία της απουσίας – pdf

Ο Φ. Θαλασσινός γράφει στην Ελευθεροτυπία για το βιβλίο της Χαράς Κοσεγιάν “Αρχαία επιβιώματα στα νεοελληνικά τραγούδια” 19/11/2011

January 05, 2012 By: Χαρά Κοσεγιάν Category: Κριτική βιβλίων

Χαρά Κοσεγιάν | Αρχαία επιβιώματα στα νεοελληνικά δημοτικά τραγούδια εκδόσεις Παπαζήση, σ. 359, ευρώ 20,33

Ενα βιβλίο για τις παραδόσεις των αρχαίων πολιτισμών και τον απόηχό τους, όπως αυτός διασώζεται στις μεγάλες δημιουργίες των δημοτικών τραγουδιών. Ο Βασίλης Φίλιας πολύ σωστά στον πρόλογο του βιβλίου επισημαίνει και καταγγέλλει το φαινόμενο της απουσίας μελετών ανθρωπολογικού και λαογραφικού ενδιαφέροντος από τη βιβλιογραφία των ελλήνων συγγραφέων. Η Ελλάδα, εξαιτίας των μεγάλων γεωμορφολογικών διαφορών της και της κλιματικής διαφοροποίησης από τόπο σε τόπο, εμφανίζει αναλόγως και έναν τεράστιο αθησαύριστο εσωτερικό πολυπολιτισμικό πλούτο. Τα ήθη και τα έθιμα διαφοροποιούνται από τόπο σε τόπο, από πόλη σε πόλη της Ελλάδας. Η ευθύνη των πανεπιστημίων για την απουσία πολιτικής εκπόνησης μελετών λαογραφικού προσανατολισμού είναι τεράστια. Η Χαρά Κοσεγιάν ασχολείται σ’ αυτό το βιβλίο της με τα αρχαία επιβιώματα στα δημοτικά τραγούδια της νεοελληνικής ιστορίας στην Ολυμπο της Καρπάθου. Βρίσκει και εμφαίνει στον αναγνώστη τις διαδρομές από τους αρχικούς μύθους και τις, από στόμα σε στόμα, διαδόσεις και παραλλαγές προς το αποκρυστάλλωμά τους στη στιχουργική των δημοτικών τραγουδιών. Στην εισαγωγή της η συγγραφέας αναφέρει ότι η διαδρομή δεν είναι απαραίτητο να ακολουθεί τη χρονική σειρά από την αρχαιότητα στο σήμερα. Τα νάματα της έμπνευσης της σύνθεσης τραγουδιού για ένα μύθο ή κάποια ιστορία εντοπίζονται σε πολλές των περιπτώσεων σε κείμενα ή άλλα πολιτισμικά μορφώματα υστερόχρονων της αρχαιότητας ιστορικών περιόδων. Πολλές φορές ο ο εφαλτήριος συνειρμός της σύνθεσης των μικρών επών της Καρπάθου εντοπίζεται σε μύθους λαών της ευρύτερης Μεσογείου. Για τους αρχικούς μύθους και τον συσχετισμό τους δεν είναι απαραίτητη η άμεση πολιτισμική επικοινωνία ανάμεσα στους λαούς. Πολλές φορές κοινές ανησυχίες γεννιούνται την ίδια στιγμή σε διαφορετικούς τόπους. Η Χαρά Κοσεγιάν ασπάζεται την άποψη του Καρλ Γιουνγκ για τη συγχρονικότητα και το συλλογικό ασυνείδητο. Το κυρίως θέμα του βιβλίου ξεκινάει με την καταγραφή των κοινών χαρακτηριστικών των δημοτικών τραγουδιών και στη συνέχεια με τη χάραξη του ταξιδιού του βασικού θέματός τους μέσα στον χρόνο. Η δομή των δημοτικών τραγουδιών, οι επαναλήψεις, οι κλιμακώσεις των στίχων είναι μερικά απ’ τα γλωσσικά φαινόμενα που συναντά ο αναγνώστης στα τραγούδια. Ειδικά για τις επαναλήψεις των στίχων, μέσα στο ίδιο ποίημα, έχουμε τη γοητευτική επισήμανση πως πρόκειται για μέθοδο που χρησιμοποιείται για χάρη της εύκολης απομνημόνευσης του τραγουδιού από τον ραψωδό. Το γνώρισμα αυτό έχει τις ρίζες του στα αρχαία ομηρικά έπη. Προχωρώντας η συγγραφέας στη δεξιοτεχνική ανατομία του θέματος, με το οποίο καταγίνεται, παρατηρεί πως όταν στα ομηρικά έπη η αφήγηση γίνεται, από τριτοπρόσωπη, αφήγηση δεύτερου προσώπου, ο ποιητής Ομηρος θέλει να αναδείξει τη συναισθηματική συμμετοχή του στο γεγονός που περιγράφει σε κάθε συγκεκριμένο χωρίο του έπους του. Συναντάμε το ίδιο φαινόμενο της αποστροφής της αφήγησης από τρίτο σε δεύτερο πρόσωπο και στα δημοτικά τραγούδια της Καρπάθου. Μόνο που εδώ δεν υποδηλώνεται η συμπόνια του αφηγητή προς τα παθήματα των ηρώων του, αλλά η διάθεσή του να απευθυνθεί στον αναγνώστη. Αυτή η διαφορά ανάμεσα στα ομηρικά έπη και τα δημοτικά της Καρπάθου οφείλεται στον σκληροτράχηλο χαρακτήρα των ορεσίβιων κατοίκων της Ολύμπου. Υπάρχουν πολλές κοινές συνιστώσες που συναπαρτίζουν τα δημοτικά τραγούδια. Τις συναντάμε με μικρές διαφοροποιήσεις στα περισσότερα απ’ αυτά. Στα δημοτικά τραγούδια της Καρπάθου, η συγγραφέας ασχολείται με τη σημαντικότητα των παρομοιώσεων και των μεταφορών ως σχημάτων λόγου που απαντούν σ’ αυτά. Τα δύο γλωσσικά σχήματα υπάρχουν εξίσου στα ομηρικά έπη. Απ’ τις πιο γνωστές εικόνες στα τραγούδια της Ολύμπου είναι οι περιγραφές του Κάτω Κόσμου. Διανθισμένες με πλήθος παρομοιώσεων, δημιουργούν υποβλητικούς στίχους ικανούς μ’ έναν παράταιρο τρόπο να δώσουν στον Αδη μία θελκτική μορφή. Οι μαγικοί αριθμοί τρία, και τα πολλαπλάσιά του, εφτά και σαράντα μπαίνουν στη θεματολογία της συγγραφέως και αναλύονται γοητευτικά. Ο αριθμός εφτά είναι αριθμός που χρησιμοποιείται πολύ συχνά απ’ τον Ομηρο. Ο αριθμός σαράντα έχει περάσει ακόμη πιο βαθιά στη λαϊκή συνείδηση των περισσότερων λαών. Είναι ο αριθμός των ημερών που απαιτούνται για τον εξαγνισμό της λεχώνας. Τόσες μέρες πρέπει να παραμείνει μες στο σπίτι. Η έξοδός της, πριν από τη συμφωνημένη περίοδο περιορισμού της, μπορούσε να «προξενήσει» μεγάλο κακό. Μία παράδοση που είναι βαθιά ριζωμένη στο ελληνικό συλλογικό υποσυνείδητο και σε ορισμένους τόπους συνεχίζει να ισχύει ως πεποίθηση. Η Χαρά Κοσεγιάν εντοπίζει την απαρχή τις παράδοσης στις ακρώρειες της νησιωτικής και μεσογειακής ιστορίας. Σαράντα μέρες απαιτούνταν για την κάθαρση της λεχώνας στην Ερεσό της Λέσβου του 2ου π.Χ αιώνα, σύμφωνα με τα γραφόμενα σε σωζόμενη επιγραφή. Σαράντα μέρες ήταν επίσης ο αριθμός που επιβαλλόταν από το μωσαϊκό νόμο για τη λεχώνα να βρίσκεται στο σπίτι στην περίπτωση της γέννησης αγοριού. Αν το παιδί ήταν κορίτσι, ο αριθμός των ημερών διπλασιαζόταν. Μετά την πάροδο αυτού του χρόνου η γυναίκα μπορούσε με το παιδί στην αγκαλιά της να παρουσιαστεί στο ιερό προσφέροντας για θυσία στον Θεό δύο τρυγόνια ή δύο περιστέρια. Το αίμα των πουλιών ήταν το τίμημα του εξιλασμού τής λεχώνας. Στην Κάρπαθο υπάρχει το έθιμο της «γιορτής των εφτά». Με βάση την κατάθεση της συγγραφέως, «ονοματίζονται εφτά κεριά τα οποία αντιπροσωπεύουν τους εφτά αγίους του χωριού. Οποιο σβήσει πρώτο, αυτός ο άγιος θα είναι ο προστάτης του παιδιού και σ’ αυτόν υπόσχονται οι γονείς ότι θα λειτουργήσουν μετά το σαράντισμα». Οι μύθοι των δημοτικών τραγουδιών της Καρπάθου μπορεί να είναι στοχαστικές επινοήσεις μέσα στα ομηρικά έπη ή παραδόσεις και πίστη ευρύτερων γεωγραφικών περιοχών κατανεμημένων κυρίως στην περιφέρεια της Μεσογείου. Η συγγραφέας αναφέρει το τραγούδι «του μικροκωνσταντίνου» και «της αρπαγής» ως ενδεικτικά της πολυδαίδαλης διαδρομής από τον αρχικό μύθο στο σήμερα. Για το τραγούδι «του μικροκωνσταντίνου» αναφέρει ότι ο μύθος του περνάει από τον Ομηρο, τον Μέγα Αλέξανδρο και τους ακρίτες της βυζαντινής περιόδου, συγκεκριμένα τον ακρίτα Πορφύρη. Για το ίδιο τραγούδι σημειώνει ότι στο περιεχόμενό του εμφωλεύει ο απόηχος των άθλων του Ηρακλή, το σωτήριο πέρασμα του Χριστού ή ακόμη και τα παράδοξα ανδραγαθήματα του Γαργαντούα του Ραμπελαί. Απ’ την άλλη -και σύμφωνα με τον μελετητή Στ. Κυριακίδη- το τραγούδι «του Πορφύρη» σχετίζεται με το εθνικό έπος των Περσών «σαχ ναμέχ» του ποιητή Φερντουσί. Ολα αυτά τα ταξίδια και οι στάσεις στις παραδόσεις των λαών δεν πρέπει να φαίνονται παράξενα στον αναγνώστη. Η Χαρά Κοσεγιάν δικαιολογεί το αλάργεμα της σκέψης της γράφοντας πως «η μαία στην περίπτωσή μας είναι ο συνειρμός και η ανάγκη (των ανθρώπων) να στηρίξουν αυτό που κάθε φορά ήθελαν να προβάλλουν ή είχανε ανάγκη να τραγουδήσουν». Για το δεύτερο δημοτικό τραγούδι «της αρπαγής», οι απαρχές βρίσκονται αδιαμφισβήτητα στα ομηρικά έπη και την πελασγική παράδοση των ναυτικών. Συνεχίζοντας με τις ομοιότητες στην ύφανση ενός δημοτικού τραγουδιού, η Χαρά Κοσεγιάν γράφει για το φαινόμενο της αναγνώρισης προσώπων μέσα στα ποιήματα της δημοτικής ποίησης. Η αναγνώριση προσώπων μεταξύ τους στην αφήγηση των τραγουδιών της Καρπάθου παραπέμπει στην τραγική κάθαρση, την έξοδο, τη λύτρωση. Συχνά συναντάμε στις ίδιες λαϊκές δημιουργίες το σχήμα του αδυνάτου. Τη γραπτή δήλωση του ανέφικτου της θετικής έκβασης μιας υπόθεσης. Η υπόθεση συνήθως εκφράζεται μέσω ποικίλων παραλληλισμών αδύνατων να ευοδωθούν. Ο ανέφικτος έρωτας της αγάπης ενός άντρα προς μια γυναίκα συνυποδηλώνεται απ’ τη μεριά της γυναίκας ευγενικά με τη χρήση αδύνατων προτάσεων. «Οταν στερέψει η θάλασσα», «όταν το χιόνι πέσει μαύρο», «όταν ασπρίσει το κοράκι» είναι μερικές τέτοιες προτάσεις που καθιστούν φρούδες τις ελπίδες του ανδρός. Και τα δύο σχήματα, της αναγνώρισης και του αδυνάτου, συναντώνται στα ομηρικά έπη, για παράδειγμα κατά την αναγνώριση του Οδυσσέα από την Πηνελόπη. Το σχήμα της αναγνώρισης στον χριστιανισμό βρίσκει την πιο έντονη εκδήλωσή του στη δυσπιστία του Θωμά να πιστέψει την Ανάσταση του Θεανθρώπου μέχρι την τελική άρση των αμφιβολιών του απόστολου με την ψαύση των σημαδιών από τους ήλους. Ενα άλλο μοτίβο των δημοτικών τραγουδιών είναι το αναπόδραστο και το αμετάκλητο του θανάτου. Ο έγκαιρος θάνατος είναι πάντοτε άκαιρος. Ο θάνατος είναι πάντοτε άκαιρος. Η φυσική απουσία του προσώπου που αγαπάμε είναι αναντικατάστατη. Την ίδια σχέση με τη σημερινή εποχή και τους νεκρούς είχαν και οι αρχαίοι με τους δικούς τους νεκρούς. Στα κείμενα, τις επιγραφές και τα τραγούδια έχει καταγραφεί ο διακαής πόθος των ανθρώπων για την επιστροφή του νεκρού τους από το βασίλειο του Αδη, έστω και για λίγες στιγμές. Τα δημοτικά τραγούδια της Καρπάθου εμφορούνται στο σύνολό τους από το συγκινητικό αυτό πόθο. Στην αρχαιότητα είναι γνωστή η απόδραση της Αλκήστιδος από τον Αδη για την αγάπη του συζύγου της Αδμήτου. Ο μύθος διασώζεται στην τραγωδία «Αλκηστις» του Ευριπίδη και στο «Συμπόσιο» του Πλάτωνα. Η μελέτη προχωράει με την επισήμανση άλλων σημαντικών μοτίβων των δημοτικών τραγουδιών. Τέτοια είναι οι κατάρες της μητέρας προς τα παιδιά της ή ακόμη και η δολοφονία των γιων της για να μπορεί να έχει εραστή. Αυτά τα μοτίβα και πολύ περισσότερα απασχολούν τη συγγραφέα σε όλο το βιβλίο. Ο τρόπος που η Χαρά Κοσεγιάν αναζητεί τις απαρχές των μύθων των δημοτικών τραγουδιών μέσα στην ιστορία των πολιτισμών των λαών είναι απαράμιλλα συναρπαστικός. Το βιβλίο συνιστάται σε όλους τους αναγνώστες. Η προσέγγιση του θέματός του γίνεται με ιδιαίτερα γλαφυρό και υποβλητικό τρόπο. Είναι τόσα τα προτερήματα της γραφής που το βιβλίο αποκτά καθολικό ενδιαφέρον.


css.php