Χαρά Κοσεγιάν

Φιλόλογος, διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αθηνών και λογοτέχνης.
Subscribe

Archive for the ‘Συνεντεύξεις’

Συνέντευξη στην Αγγελική Βλασοπούλου για το Συμπόσιο Συγγραφέων Αργολίδας

May 18, 2016 By: admin Category: Συνεντεύξεις No Comments →

Χαρά Κοσεγιάν

Χαρά Κοσεγιάν

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ

1. Ας αρχίσουμε με τις τυπικές καθιερωμένες ερωτήσεις. Πως ακριβώς γράφετε; Όταν βρίσκετε χρόνο κι ένα ήσυχο μέρος ή ακολουθείτε κάποιο συγκεκριμένο ”τελετουργικό”;

Εξαρτάται από το είδος με το οποίο καταπιάνομαι. Αν γράφω μυθιστόρημα, αυτό θέλει αφοσίωση, δεύτερο κοίταγμα, αλλεπάλληλες διορθώσεις γιατί ακολουθείς μια δομή και χτίζεις ένα σενάριο. Σε αυτή την περίπτωση έχω το ωράριο του φούρναρη. Σηκώνομαι στις 4 το πρωί και γράφω ως το μεσημέρι με τα φυσικά και απαραίτητα διαλείμματα. Αν όμως γράφω ποίηση, τότε γράφω άτακτα, όπου βρω και όπου και όποτε εμπνέομαι. Δεν υπάρχει τόπος, ούτε ιδιαίτερο τελετουργικό…

2. Τι σας κινητοποιεί, τι σας εμπνέει ώστε να αρχίσετε να γράφετε κάτι καινούριο;

Τίποτε συγκεκριμένο. Από την παρατήρηση και το αποτέλεσμα αντιλαμβάνομαι την έμπνευση. Πάντα διαφορετική και ξαφνική. Δεν ξέρω την διαδικασία από πριν, γιατί αν την ήξερα θα την επαναλάμβανα και θα είχα σίγουρο αποτέλεσμα. Αλλά η δημιουργία είναι εντελώς ατίθαση δράση.

3. Πως ξεκινήσατε να γράφετε το πρώτο σας βιβλίο;

Με δισταγμό, αναποφάσιστα. Δεν ήμουν σίγουρη τι έκανα, ούτε τι κατάληξη θα είχε αυτό, ούτε αν θα άξιζε να βγει παραέξω. Έκανα χρόνια να κοινοποιήσω το πρώτο μου μυθιστόρημα. Μόνο όταν έγραψα το δεύτερο κατάλαβα ότι η λογοτεχνική δημιουργία με κινητοποιούσε και με κρατούσε ζωντανή. Και υπήρχε και η ορμή της ανακοίνωσης…

4. Ποιό βιβλίο επηρέασε τη ζωή σας περισσότερο; Υπάρχει κάποιος συγγραφέας που θεωρείτε μέντορα σας;

Αν και έχω διαβάσει πάρα πολλά λογοτεχνικά βιβλία, δεν ξέρω αν υπάρχει συγγραφέας που με έχει επηρεάσει περισσότερο στον τρόπο γραφής μου. Νομίζω υπάρχουν όλοι μέσα στο μυαλό, την ψυχή και τις λέξεις μου. Αλλά δεν τους οριοθετώ, ούτε ανεξάρτητα, ούτε στη σχέση τους με μένα. Πιο εύκολα θα απαντούσα σε μια ερώτηση που θα έλεγε «ποιοι μου άρεσαν περισσότερο» και δεν είναι ταυτόσημο με την ερώτησή σας, γιατί το τι κρατάς στην ψυχή δεν το ελέγχεις απαραίτητα, ούτε το αναγνωρίζεις κάθε στιγμή.

5. Συγγραφέας γεννιέται κανείς ή γίνεται στην πορεία της ζωής του λόγω συγκυριών; Και πώς καταλαβαίνει κανείς μέσα του ότι είναι συγγραφέας;

Και τα δυο. Ένας πραγματικός λογοτέχνης χρειάζεται να έχει έμφυτο χάρισμα τη δεξιότητα της γραφής, αλλά το ταλέντο χρειάζεται να καλλιεργηθεί και για να αναδειχτεί είναι οπωσδήποτε και θέμα συγκυριών. Εξίσου σημαντικές όμως ­ίσως και περισσότερο­είναι οι εμπειρίες στη ζωή του (που συχνά είναι εμπειρίες) και το πώς θα τις χειριστεί. Από κει και πέρα όμως, δεν «καταλαβαίνει μέσα του» ότι είναι συγγραφέας. Κάποια στιγμή απλά το ξέρει. Απλά συμβαίνει.

6. Εργάζεστε ως σχολική σύμβουλος. Πως συνδυάζεται η εργασία σας με την συγγραφική ιδιότητα;

Εξαιρετικά. Έχω την ευτυχία να έχω μια δουλειά που έχει μεγάλο εύρος δημιουργικότητας ενώ ταυτόχρονα σου αφήνει μεγάλα περιθώρια αυτενέργειας και επιλογών. Εκτός αυτού είμαι σχολικός σύμβουλος φιλολόγων που σημαίνει και
«επίσημα» εμπλοκή με τη λογοτεχνία, καθώς σε σεμιναριακά μαθήματα που οργανώνω για τους φιλολόγους, ασχολούμαστε με το βασικό ερώτημα πώς θα κάνουμε ελκυστικότερο το μάθημα στους μαθητές, ώστε στη συνέχεια να γίνουν οι ίδιοι επαρκείς αναγνώστες. Στα πλαίσια αυτά, στον φετινό, για παράδειγμα, προγραμματισμό έχω εντάξει σεμινάρια δημιουργικής γραφής, ενώ είμαι υπερήφανη να σας πω πως σε συνεργασία με το σχολικό σύμβουλο Καλλιτεχνικών, υπό την αιγίδα της Περιφερειακής Διεύθυνσης Νοτίου Αιγαίου, το καλοκαίρι του 2014 διοργανώσαμε στη Λέρο Θερινό Καλλιτεχνικό Σχολείο, στο οποίο εντάξαμε μαθήματα ζωγραφικής, θεάτρου και κινησιολογίας, μουσικοκινητικής αγωγής, κινηματογράφου και δημιουργικής γραφής.

7. Πως συνέβαλε η μητρότητα στη ζωή σας και στην εξέλιξή σας ως συγγραφέα;

Ο γιος μου, Φωτεινός, είναι ό,τι πιο όμορφο, πιο υγιές, πιο δημιουργικό έχω κάνει στη ζωή μου. Με εξέλιξε ως άνθρωπο, με γέμισε τρυφερότητα (ανάλογη είναι και η αφιέρωσή μου σε κείνον στη Λοχεία της Απουσίας), μου έδωσε νόημα στη ζωή και την παλεύω ακόμα. Στο βαθμό που η ωριμότητα καταγράφεται στο λόγο, επηρέασε και τη συγγραφική μου ικανότητα.

8. Γεννημένη στο Ναύπλιο, φοιτήτρια στην Αθήνα και τελικά ζείτε και εργάζεστε στη Ρόδο. Τι σημαίνει για σας αυτή η διαδρομή ζωής;

Νομίζω πως αν για κάτι έχω υπάρξει τυχερή στη ζωή μου είναι γι’ αυτές τις διαδρομές στους τόπους. Τις περιπλανήσεις. Τις αναζητήσεις. Στάθηκα όμως τυχερή για έναν επιπλέον λόγο. Για την ομορφιά των τόπων με τους οποίους σχετίζομαι. Γεννήθηκα σε έναν τόπο ανυπέρβλητης αισθητικής, που με έμαθε να ξεχωρίζω το όμορφο από το άσχημο και έζησα πάνω από 30 χρόνια σε ένα τόπο που θεωρείται ο κορυφαίος τουριστικός προορισμός στην Ελλάδα, σε έναν τόπο που συμβιώνουν αδιατάρακτα το ανατολίτικο στοιχείο με το δυτικοευρωπαϊκό και το sui generis ελληνικό στοιχείο. Παραπέρα, τα τελευταία χρόνια ζω πολύ καιρό στην Αθήνα, στα βόρεια προάστια, δίπλα σε ένα πολύ μεγάλο ρέμα με εκατοντάδες δέντρα και σε μια Αθήνα που πλέον έχει μετρό και προαστιακό και ένα ιστορικό κέντρο από τα ομορφότερα του κόσμου. Κάθε μέρα αναπνέω την ομορφιά των τόπων και νομίζω πως αυτό μου δίνει δύναμη και ζωή.

9. Οι αναφορές σε τόπους όπου έχετε ζήσει είναι αρκετές στα έργα σας. Ποια η σχέση ενός αγαπημένου τόπου με τη συγγραφική διαδικασία;

Για μένα προσωπικά πολύ μεγάλη. Έγραψα πρόσφατα ένα κείμενο για τη σχέση μου με την αρχιτεκτονική των τόπων. Έχω νιώσει να κατρακυλάω από το βάρος των εικόνων και της ομορφιάς. Να λεηλατώ και να λεηλατούμαι από αυτήν. Μένω εκστατική στην ανθρώπινη παρέμβαση στο άδειο τοπίο. Μια πέτρα γης ο άνθρωπος τη σκάλισε, της έδωσε μορφή και μίλησε την ευαισθησία του. Την άποψή του. Τη θέλησή του να υπάρξει και να υπάρξει καλά. Γιατί όλα για το κέφι του τα έκανε. Αλλά οι επιθυμίες του έχουν δύναμη και χάρη. Έχουν αξίες. Εμένα με βοηθούν να οριοθετήσω τις σκέψεις μου, να ενδοσκοπήσω. Είναι το φυσικό ντεκόρ των προβολών μου. Στο Ρολόι στην Ακροναυπλία, στο Παλαμήδι, στο εκκλησάκι των Αγίων Αναργύρων, μπροστά στο Μπούρτζι, περιδιαβαίνοντας την Πλάκα και του Ψυρρή, στη Φιλέρημο, στο ενυδρείο ατενίζοντας τη θάλασσα στη Ρόδο, τα βλέπω όλα πιο ξεκάθαρα.

10. Είστε δραστηριοποιημένη σε πολλά διαφορετικά συγγραφικά είδη. Μυθιστόρημα, ποίηση, αρθρογραφία, επιστημονικός λόγος. Μέσα από ποιο εκφράζεστε περισσότερο;

Από όλα σε διαφορετική στιγμή. Γιατί υπηρετούν διαφορετικές ανάγκες δημιουργίας. Η ευτυχία είναι ότι είχα τη δυνατότητα να “τσαλαβουτήσω” σε όλες αυτές τις δράσεις και δεν αποκόπηκα από καμιά. Από την άλλη μεριά για όποιον έχει διαβάσει όλα τα έργα μου με τη σειρά που εκδόθηκαν θα παρατηρήσει μια δυναμική εξέλιξη, τόσο στο ύφος, όσο και στον τρόπο και την ποιότητα της αφήγησης, τη δομή, το περιεχόμενο των θεμάτων. Αυτό σε συνδυασμό με το ότι δεν έχω ­ακόμα τουλάχιστον­ εισπράξει πραγματικά αρνητική κριτική για κάποιο από τα έργα μου, με ανατροφοδοτεί εντελώς…

11. Διανύουμε μια δύσκολη περίοδο σε οικονομικό ­και όχι μόνο­ επίπεδο. Έχει επηρεάσει η οικονομική κρίση το χώρο των εκδόσεων; Πώς διαβλέπετε το μέλλον;

Αυτό είναι ένα πολύ μεγάλο θέμα στο χώρο των δημιουργών. Οι εκδότες –αν θέλουμε να μιλήσουμε με καθαρούς όρους είναι υποχρεωμένοι να ελέγξουν από την αρχή ως το τέλος το οικονομικό κέρδος και αυτό είναι φυσικό. Το απαράδεκτο συμβαίνει όταν τους καταπίνει. Η δυστυχία –κατά τη γνώμη μου­ είναι ότι δεν έχουν παρατηρήσει μια σαφή στροφή του κοινού στην ποιότητα. Για όποιον παρακολουθεί το χώρο του πολιτισμού είναι ορατή αυτή η μεταστροφή. Οι θεατρικές αίθουσες όπου παίζονται πρωτοποριακά έργα είναι πάντα γεμάτες, γυρίζονται αξιόλογες κινηματογραφικές ταινίες, οι συζητήσεις ακόμα και στις παρέες είναι πια άλλης μορφής, θεματολογίας και επιπέδου, τα καλά λογοτεχνικά βιβλία βρίσκονται και διαβάζονται. Όμως είναι αλήθεια πως στο χώρο του βιβλίου αυτή η μετακίνηση είναι πιο αργή, γιατί απαιτεί υψηλά επίπεδα αυτοσυγκέντρωσης και παιδεία που δεν χτίζεται από την μια στιγμή στην άλλη, και στην Ελλάδα(για να τα λέμε όλα) δεν διδάσκουμε σωστά λογοτεχνία. Έτσι οι εκδότες αναζητούν το γρήγορο κέρδος, τα ευπώλητα βιβλία και η πραγματική λογοτεχνία –ιδιαίτερα στα πλαίσια και με την αφορμή της οικονομικής κρίσης­ βρίσκει δύσκολα χώρο να αναπτυχθεί, ή ακόμα και να αναπνεύσει.

12. Οι ήρωες των βιβλίων σας έχουν προδιαγεγραμμένη πορεία την οποία γνωρίζετε και ακολουθείτε ως την τελευταία σελίδα ή υπάρχει πιθανότητα «αυτονόμησής» τους κατά τη διάρκεια συγγραφής του βιβλίου;

Όσο και να σας φαίνεται περίεργο ακόμη και μέχρι το πρώτο τρίτο του κάθε μυθιστορήματος δεν γνωρίζω ούτε το στόρυ, ούτε πού ακριβώς με πηγαίνει η ιστορία. Κάτι με κινητοποιεί και αρχίζω να γράφω. Μετά παρακολουθώ την έμπνευσή μου. Καταγράφω ό,τι βγαίνει. Μετά τις 20 πρώτες σελίδες, διαβάζω τα κείμενα ξανά
και ξανά, να δω τι υπάρχει υπαινισσόμενο πίσω από όλες αυτές τις καταγραφές και τότε δίνω την πρώτη δομή και ξεκαθαρίζω το θέμα. Ακούγεται αφύσικο ακόμα και στα αυτιά μου, αλλά είναι αλήθεια! Συνεπώς μάλλον με «σέρνουν» οι ήρωές μου, παρά εγώ οδηγώ αυτούς…

13. Στα μυθιστορήματα σας το παρόν με το παρελθόν έχουν μια άρρηκτη σχέση. Το παρελθόν αποτελεί το κλειδί για την αυτογνωσία και την αναγέννηση του ήρωα στο τώρα της αφήγησης. Τι σημαίνει για σας αυτή η σχέση των όσων έχουν παρέλθει με όσα βιώνουμε και είμαστε τώρα;

Ο άνθρωπος δεν τριμερίζεται. Αυτά είναι για την ανάγκη της αφήγησης, ή για να κάνουμε ανατομία. Είμαστε όλα μαζί. Ταυτόχρονα. Και το «πριν» και το «τώρα» και το «μετά» μας…

14. Οι γυναίκες στα έργα σας είναι σύγχρονες. Δυναμικές και ταυτόχρονα μητρικές. Τι σημαίνει κατά τη γνώμη σας να είσαι γυναίκα σήμερα και πώς αυτό σας κινητοποιεί στη δημιουργία των χαρακτήρων στα έργα σας;

Οι γυναίκες στα έργα μου είναι όντως δυναμικές με μόνο σχεδόν θεώρημα πως για όσα στραβά έχει ο κόσμος οπωσδήποτε φταίνε αυτές και αυτό καθόλου δεν τις κάνει να διαμαρτύρονται. Μάλλον δεν το αντιλαμβάνονται…
Γι’ αυτό λέω ότι φοβάμαι πως στην εποχή μας η γυναίκα έχει πολύ πιο δυνατό ρόλο από όσο είχε σε άλλες τις εποχές. Και τον ακραιφνώς γυναικείο που είναι ο μητρικός, και τον «φυσιολογικά» (ακόμα και για τις ανάγκες του μοιράσματος) αντρικό, που είναι ο δυναμικός. Συγχρωτίζομαι με γυναίκες που αναλαμβάνουν όλους τους ρόλους, στους οποίους και ανταποκρίνονται επάξια, κάτι που δεν βλέπω να το αντέχουν εύκολα οι εκπρόσωποι του δήθεν ισχυρού φύλου. Αλλά αυτό δεν είναι λόγος για να χαίρομαι. Σε αυτή τη ζωή καλό είναι να μοιράζεσαι πράγματα, να υπάρχει ο ένας δίπλα από τον άλλον, να μην γίνεται μονό­ζυγο η συ­ζυγία, γιατί πέρα από το ότι ευλόγως οδηγεί στο δια­ζύγιο, τραυματίζει ανεπανόρθωτα και τις ανθρώπινες σχέσεις, θέτει ακόμα και ερωτήματα νοήματος της ζωής με τη χειρότερη εξέλιξη.

15. Στο βιβλίο σας Λουκιανού Αληθής Ιστορία Α’ διαγράφεται εκτός της επιστημονικής και η παιδαγωγική σας ιδιότητα. Ποιός ο ρόλος του εκπαιδευτικού σήμερα; Τί σημαίνει ο όρος παιδαγωγός για σας;

Ο ρόλος του εκπαιδευτικού είναι πάντα ο ίδιος. Να εκπαιδεύσει «άγουρα» μυαλά, που σημαίνει ανώριμα, πριν την ώρα τους, την ωρίμανσή τους, ώστε να ενταχθούν μέσα στην κοινωνία και να προσφέρουν θετικά σε αυτήν. Να αφήσουν το χνάρι τους. Αλλά για να γίνει αυτό πρέπει να είναι κριτικά σκεπτόμενοι, προβληματισμένοι οι ίδιοι, πρώτα για τον εαυτό τους και ύστερα για τους άλλους, να είναι παρατηρητικοί
και εργατικοί. Να έχουν όραμα και στόχο. Αυτός είναι ο ρόλος του εκπαιδευτικού πάντα. Να τους βοηθήσει σε αυτή την προσπάθεια. Να τους οδηγήσει. Αυτό σημαίνει παιδ­αγωγός, ο καθοδηγητής του παιδιού.

16. Στο Ανατέλλει και στην Ντέια ακολουθείτε την πορεία ζωής ενός Αλβανού μετανάστη από την πατρίδα του στην Ελλάδα. Κάποια χρόνια μετά το μεταναστευτικό και το προσφυγικό ζήτημα είναι πιο φλέγοντα από ποτέ, σε συνδυασμό με ρατσιστικά και ξενοφοβικά φαινόμενα. Ποια η θέση του συγγραφέα στην Ελλάδα του σήμερα;

Ο ρόλος του συγγραφέα τώρα και πάντα είναι να «είναι εκεί». Να παρακολουθεί τις εξελίξεις και ­στο βαθμό που μπορεί­ να στηλιτεύει. Να καταγγέλλει και να υποδεικνύει. Να γκρεμίζει και να χτίζει. Αυτό θα πει «πνευματικός άνθρωπος». Και αυτό ισχύει στον ίδιο βαθμό για όλες τις εποχές. Βεβαίως, θα πει κανείς πως η δική μας είναι ιδιαιτέρως ταραγμένη, πολυεπίπεδη, συχνά μια μόνο μέρα της καλύπτει έναν ολόκληρο ιστορικό τόμο, εκεί που κάποτε ισόποσες σελίδες χρειάζονταν για να καταγράψουν έναν ημερολογιακό χρόνο. Αλλά αυτό δεν είναι πρωτόγνωρο. Και δεν χρειάζεται να μετακινηθούμε από τον αιώνα στα όρια του οποίου βρισκόμαστε για να το διαπιστώσουμε. Όλα τα είχε. Και παγκόσμιους πολέμους και κατοχές και οικονομικό κραχ και γενοκτονίες και εκπατρισμούς και φόνους, αίμα, πολύ αίμα, εγκατάλειψη, προδοσία, πείνα, θάνατο. Όταν γράφτηκε η Ντέια είχα πει πως δεν θα ήθελα να δω η ιστορία της να αφορά Έλληνα, αλλά υπάρχει μια παροιμία που συχνά ξεχνάμε: «ό,τι δεις στην πόρτα του γείτονα καρτέρα το και στη δική σου». Και το είδα να μας αφορά στις ίδιες διαστάσεις. Και στο μεταξύ τόσα έχουμε περάσει και δεν διορθωνόμαστε. Τα ίδια λάθη: ξενοφοβία, φόβος για το μετανάστη. Την ίδια στιγμή βέβαια που φουντώνουν ­και ευτυχώς­ τα κινήματα αλληλεγγύης. Η λύση για το σύγχρονο κόσμο βρίσκεται στην αντίδραση και τη γενικευμένη δράση από κάτω. Αν όλοι συνειδητοποιήσουμε πως ό,τι κακό συμβαίνει μας αφορά όλους και σηκωθούμε από τους καναπέδες όπου έχουμε αποχαυνωθεί, τότε κινδυνεύει ο ύπνος αυτών που σχεδίασαν τον πλανήτη στα μέτρα τους…

17. Παραθέτω ένα απόσπασμα από το Έχει κι άλλες όψεις το φεγγάρι.
”Πόσο άραγε μακρύς είναι ο δρόμος από το ζώο στον άνθρωπο και πόσος πόνος πρέπει να εισπραχθεί για ν’ αρχίσεις να τον διαβαίνεις ή μήπως τελικά η πορεία είναι για ακόμα παραπέρα, για το θεό που όλοι κρύβουμε μέσα μας, τόσο βαθιά, και που σκληρά προσπαθούμε να μείνει βαθύτερα;”
Εσείς από πού αντλείτε δύναμη; Ποιά είναι η προσωπική σας πίστη;

Σκέφτομαι πόσο συχνά συμβαίνει να είμαι και εγώ αναγνώστης των έργων μου και μάλιστα τόσα χρόνια μετά, παρακολουθώντας τις διαδρομές της σκέψης μου τόσα χρόνια πριν…Πιστεύω και σήμερα (το εντυπωσιακό είναι ότι το πίστευα και πριν 15 χρόνια) ότι κάθε άνθρωπος είναι μικρός Θεός για τον εαυτό του. Σε αυτόν πρέπει να πιστέψει. Από βαθιά μέσα του να ανασύρει τις δυνάμεις. Αλλά αυτό δεν είναι καθόλου εύκολο. Έχουμε και μια φυσική ροπή στη δυστυχία ή και στην παραίτηση που δυσχεραίνει τα πράγματα. Το βέβαιο είναι πως για μερικούς ανθρώπους ο πόνος είναι εφαλτήριο για να κάνουν την προσωπική τους υπέρβαση και να αναχθούν ψηλότερα και τότε φαίνεται πως όντως στο εξής ορίζουν τη ζωή τους. Αυτή είναι και η δική μου δύναμη. Η συνειδητοποίηση της έλλειψης και η διεκδίκηση να εξευμενίσω τον εσωτερικό μου Θεό…

18. Το τελευταίο σας βιβλίο Η λοχεία της απουσίας αποτελεί μια συλλογή σκέψεων, εμπειριών, συναισθημάτων. Πρόκειται για ένα πολύ προσωπικό έργο, σαν ένα είδος προσωπικής εξομολόγησης. Μιλήστε μας γι’ αυτό.

Έχει και εμένα προβληματίσει πολύ συχνά τι είδους βιβλίο είναι η Λοχεία της Απουσίας. Το ίδιο το βιβλίο είναι περίεργο. Περιέχει διηγήματα, μια νουβέλα και ποιήματα. Σαν να άδειασα το συρτάρι μου κοινοποιώντας το περιεχόμενό του. Και μπορεί πράγματι να το έκανα. Αλλά σε όλο αυτό υπήρχε ένα κοινό στοιχείο. Η απουσία, η οποία και το κυοφόρησε. Νόμιζα στην αρχή πως σήμαινε την απουσία μου από τα (φανερά) λογοτεχνικά πράγματα, γιατί όντως είχα πολλά χρόνια να εκδώσω οποιοδήποτε λογοτεχνικό κείμενο. Τελικά διαπίστωσα ­και δεν ντρέπομαι να το ομολογήσω­ ότι κυοφορήθηκε όσο βυθιζόμουν στην απουσία του νοήματος της ζωής. Μια ιδιόρρυθμη κατάσταση, εντελώς προσωπική, κατά την οποία όλα φαινομενικά έβαιναν καλώς και κανονικά, αλλά επί της ουσίας ήταν «επίπεδα», αδιάφορα, επαναλαμβανόμενα, χωρίς προσωπικές στιγμές. Αυτό για πολλούς είναι ζωή. Εγώ φαίνεται ότι δεν το άντεξα…

19. Στο ίδιο βιβλίο ανθολογούνται και κάποια ποιήματά σας. Σε τι διαφέρει όσον αφορά στη δημιουργική διαδικασία­ η συγγραφή ποιητικού λόγου;

Το έχω γράψει και αλλού. Η ποίηση φυλακίζει τη στιγμή. Είναι λοιπόν μια εντελώς ιδιαίτερη προσωπική διεργασία, που δεν της κλείνεις ραντεβού, δεν έρχεται όποτε θες εσύ, προκύπτει ξαφνικά, όταν κάτι σε κινητοποιεί σύγκορμο ή σε εμπνέει μοναδικά. Από αυτή την άποψη είναι απόλυτα σεβαστή διεργασία και εξαιρετικά επώδυνη και όταν κυοφορείται και όταν αποδίδει καρπούς. Όταν και εσύ ο ίδιος βλέπεις το αποτέλεσμά της και συχνά καλείσαι να το ερμηνεύσεις. Να μπεις στον κόσμο που ήθελε να σε μυήσει. Να διαβάσεις τα δικά σου μυστικά. Μιλώ ασφαλώς για την υπαρξιακή ποίηση, ή ­έστω­ την κοινωνικού περιεχομένου.

20. Ετοιμάζετε κάτι καινούριο; Με τί ασχολείστε αυτή την περίοδο;

Έχω ήδη έτοιμο ένα μυθιστόρημα, μια ποιητική συλλογή, μια συλλογή διηγημάτων, ένα θεατρικό μονόλογο και μια νουβέλα. Τα τελευταία δύο χρόνια, για κάποιους ειδικούς λόγους, ήταν εξαιρετικά παραγωγικά για μένα. Εκδότες αναζητώ…

21. Ποια είναι τα όνειρά σας για το μέλλον;

Συγγραφικά, να μπορέσω να εκδώσω όσα έργα έχω γράψει και να τύχουν προσοχής ανάλογης με την αξία τους. Όποια έχουν. Όση έχουν. Και όσα αξίζουν και το αντέχουν να μεταφερθούν στο θέατρο ή τον κινηματογράφο.
Προσωπικά, να μάθω επιτέλους να είμαι χαρούμενη και να φυλακίζω τις στιγμές της ευτυχίας…

22. Τελειώνοντας, πείτε μας, τι είναι για σας η συγγραφή;

Η προσπάθεια να χαμηλώνεις την ακίδα που σε πληγώνει, να καταλαγιάζεις την απογοήτευση που εμφυλοχωρεί στην ψυχή και τη ζωή, την ώρα που είσαι αδύναμος και άπραγος, τόσο ενοχικός και ευγνώμων ακόμα και στη “σκανδάλη” που ακούσια φρόντισες να οπλίσεις… Όποια κι αν είναι η ακίδα. Όποια και αν είναι η απογοήτευση. Όποιο κι αν είναι το χέρι. Η συγγραφή είναι μια έκρηξη συναισθημάτων του μυαλού και της ψυχής που έχει όπλα τις λέξεις….

Συνέντευξη στο περιοδικό, Αρμενικά

May 18, 2016 By: admin Category: Συνεντεύξεις No Comments →

Χαρά Κοσεγιάν

Χαρά Κοσεγιάν

Στην Ταλίν Μαρντικιάν
Ιανουάριος- Μάρτιος 2016, τεύχος 88

Το τελευταίο διάστημα σας παρακολουθούμε να συμμετέχετε σε δραστηριότητες αρμενικού ενδιαφέροντος και παράλληλα να παίρνετε την πρωτοβουλία για διάφορες δράσεις και παρεμβάσεις προς αυτήν την κατεύθυνση. Η ενασχόλησή σας με την αρμενική ιστορία και τον πολιτισμό είναι κάτι που προέκυψε πρόσφατα για κάποιο λόγο; Και με ποια αφορμή;
Το ενδιαφέρον μου για το λαό, την ιστορία, τον πολιτισμό, τις ιδιαίτερες στάσεις και αξίες των Αρμενίων προέκυψε από τότε που θυμάμαι τον εαυτό μου να ακούει να αποκαλούν τον μπαμπά μου «ο Αρμένης». Πολύ γρήγορα μετάλλαξα μέσα μου τον κατηγορικό προσδιορισμό σε τίτλο τιμής και πάντα δήλωνα δυνατά και με υπερηφάνεια ότι είμαι Αρμένισσα, χαμηλόφωνα δε ότι είμαι κατά το ήμισυ και δε μιλάω τη γλώσσα…
Ωστόσο, τα δύο τελευταία χρόνια μου δόθηκε η δυνατότητα να κοινοποιήσω την παρόρμησή μου και έκανα πράξη τις επιθυμίες μου: να γνωρίσω την Αρμενία στους Έλληνες, να ψάξω τις ιστορίες της ιδιαίτερης πατρίδας μου και να αναζητήσω λογοτεχνικά διακείμενα και παράλληλα μεταξύ των δύο λαών. Σημαντική ως προς αυτό υπήρξε η βοήθεια και η στήριξη των αρμενίων φίλων που το τελευταίο διάστημα ήρθαν κοντά μου, και αναφέρομαι κυρίως στα Αρμενικά και τη συντακτική τους ομάδα, σε μέλη της Αρμενικής Εθνικής Επιτροπής Ελλάδος, αλλά και σε ιδιαίτερες και πολύ σημαντικές μονάδες που γνώρισα κι αγάπησα.
Το 2015, σε συνεργασία με την Αρμενική Εθνική Επιτροπή, διοργανώσατε στη Ρόδο μια σειρά εκδηλώσεων και προβολών κινηματογραφικών ταινιών με θέμα τη Γενοκτονία των Αρμενίων και παράλληλα παρουσιάσατε το θέμα σε σχολεία του νησιού. Ποιος ήταν ο απόηχος αυτής της πρωτοβουλίας, ειδικότερα στους μαθητές;
Εξαιρετικός. Ακόμα συναντώ μαθητές που μιλούν για εκείνες τις εκδηλώσεις και τις πληροφορίες που συνέλεξαν με την ευκαιρία. Έτυχε μάλιστα να συναντήσω και γονείς που μου μετέφεραν τις εντυπώσεις των παιδιών τους.
Πολλά παιδιά δεν ήξεραν τίποτα για την Αρμενία (εκτός από το ότι έφτανε στον τελικό της Eurovision!) και βρέθηκαν να διαβάζουν, να έχουν απορίες και να προσπαθούν να καταλάβουν το πως και το γιατί συνέβη ό,τι συνέβη στη γενοκτονία. Διότι υπήρξε και σχολείο που οι μαθητές είχαν προκαταβολικά και ειδικούς ομιλητές που για την περίπτωση αυτή είχαν κληθεί από την Αθήνα. Και μάλιστα σε μια περίοδο ένα χρόνο μόλις πριν το ξέσπασμα του πολέμου στη Συρία και τη μαζική έξοδο των προσφυγικών ροών προς την Ευρώπη – που μοιραία περνούν από τα Δωδεκάνησα και μας αφορούν άμεσα – οι μαθητές είδαν το ανάλογο των αρχών του 20ού αι. να αφορά τη γείτονα χώρα και να εμπλέκει πάλι την πατρίδα τους. Τώρα μπορούν να το αναγνωρίσουν και να το ερμηνεύσουν. Αλλά και οι μεγαλύτεροι, παρότι προφανώς γνώριζαν περισσότερα, εντυπωσιάστηκαν από την ποικιλία και την επιλογή των θεμάτων στην εκδήλωσή μας. Μου έκανε ιδιαίτερη εντύπωση ο λόγος του δημάρχου Ρόδου, που στη φετινή μας εκδήλωση περιέγραψε ενώπιον όλων τις περσινές μας δράσεις και το πόσα πράγματα από αυτές κράτησε στο νου του.
Τον Οκτώβριο συμμετείχατε στο Διεθνές Λαογραφικό Συνέδριο του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης με θέμα τη ρωσική και αρμενική λαογραφία, όπου παρουσιάσατε τη διάλεξή σας σχετικά με τους Αρμένιους που κατοικούσαν στο Ναύπλιο. Θα θέλατε να μας πείτε δυο λόγια για αυτή σας τη μελέτη;
Πρόκειται για μελέτη στην οποία επιχειρείται να διερευνηθεί η παρουσία και η επαγγελματική δραστηριοποίηση των Αρμενίων στο Ναύπλιο την πεντηκονταετία 1920-1970. Καταγράφονται οι οικογένειες, η επαγγελματική ταυτότητα των μελών τους, και κυρίως η εμπλοκή τους με την τοπική κοινωνία. Αναζητήσαμε παλιούς Ναυπλιώτες που θυμούνται ακόμα, τους Αρμένιους που ζουν έως και σήμερα στην πόλη, τους ίδιους ή τους απογόνους τους, και καταγράψαμε τις μνήμες τους. Παράλληλα, αναζητήσαμε Αρμένιους του Ναυπλίου που στη συνέχεια βρέθηκαν σε άλλες πόλεις και τους πήραμε συνέντευξη. Εστιάσαμε κυρίως στην οικογένεια του Μαρτίκ Μαρτικιάν, που επειδή διατηρούσε το καλύτερο εμποροραφείο στην περιοχή, δέσποζε στη ζωή της πόλης για περισσότερο από 20 χρόνια. Επιπρόσθετα, συλλέξαμε φωτογραφίες και συγκεντρώσαμε όποιο άλλο υλικό θα μπορούσε να συμβάλει στην πρώτη ουσιαστικά καταγραφή μιας προσφυγικής μειονότητας στο νοτιότερο άκρο της Ελλάδας της ξηράς, όπως ήταν το Ναύπλιο για τους πρόσφυγες που κατέληγαν εκεί.
Το ενδιαφέρον πάντως είναι ότι η έρευνα παρουσιάστηκε και στο Ναύπλιο, όπου, στη γεμάτη μνήμες αίθουσα της βιβλιοθήκης «Ο Παλαμήδης», συγκεντρώθηκε πολύς κόσμος, που αφενός επικρότησε τα ευρήματα, αφετέρου τα εμπλούτισε. Ακόμα, είχα την ευκαιρία να συναντηθώ και με τον Διευθυντή των γενικών Αρχείων του Κράτους του νομού Αργολίδας, ο οποίος στη συνέχεια μου εμπιστεύτηκε τα αρχεία του. Όλη η μελέτη θα δημοσιευτεί στα πρακτικά του συνεδρίου που αναφέρατε, αλλά και περισσότερα στην αρχειακή βιβλιοθήκη της Αργολίδας.
Συμμετείχατε με ένα κείμενο και στο βιβλίο «Από το Αραράτ στον Όλυμπο», όπου παρουσιάσατε μια μελέτη για το έπος του μυθικού ήρωα Σασουντσί Ταβίτ. Θα θέλαμε να μας πείτε εάν οδηγηθήκατε σε κάποια σημαντικά συμπεράσματα μέσα από αυτή σας την εργασία;
Η μελέτη μου στόχο είχε να διερευνήσει λογοτεχνικά παράλληλα ανάμεσα στον Δαβίδ, από τον Σασούν, που είναι επικός ήρωας των Αρμενίων, στον Διγενή Ακρίτα, που είναι ο αντίστοιχος ήρωας των Ελλήνων. Αναζητούσα κοινά στοιχεία, που δεν έχουν επαρκώς διερευνηθεί, ανάμεσα σε δύο πολιτισμούς με κοινή πορεία αιώνων στο ιστορικό γίγνεσθαι. Αν προέκυψε κάτι σημαντικό από εκείνη την εργασία είναι η βεβαιότητα πως ο «συγχρωτισμός των λαών είναι φορέας πολιτισμικής όσμωσης, μιας μοιρασιάς που κάνει πλουσιότερους όσους την αποδέχονται», με τα λόγια της Ελένης Αρβελέρ. Αξίζει να θυμόμαστε πως τα σύνορα, όταν δεν αποτελούν διαχωριστικές γραμμές, μετατρέπονται για τους λαούς σε «γέφυρες», οι οποίες εκφράζονται μέσα από την τέχνη, τη λογοτεχνία και τη μουσική, απαλύνοντας τις αντιθέσεις και αφομοιώνοντας τις βασικές αξίες κάθε πολιτισμού, που δεν είναι άλλες από τις διαχρονικές, πανανθρώπινες αξίες.
Πρόσφατα, το διήγημά σας «Ο Αρμένης» από τη συλλογή διηγημάτων και ποιημάτων «Η Λοχεία της Απουσίας» έγινε θεατρικό έργο. Πώς εμπνευστήκατε την ιστορία αυτή;
Είναι η ιστορία του πατέρα μου, ασφαλώς μυθοποιημένη και εμπλουτισμένη- στα κομμάτια του παζλ που μου έλειπαν- από μυθοπλαστικά στοιχεία, σύμφωνα με τη λογοτεχνική μου ιδιότητα και -την υπαρκτή ή μη- λογοτεχνική μου ικανότητα. Νομίζω, όμως, ότι το σημαντικότερο στοιχείο εξαιτίας του οποίου αυτή η ιστορία είχε τόση ανταπόκριση και άρεσε- τόσο στην έντυπη μορφή της όσο και στη θεατρική της απόδοση- είναι ότι κατάφερε να βάλει τη μικροϊστορία του πατέρα μου μέσα στη μεγαλοϊστορία της γενοκτονίας ενός ολόκληρου λαού, κάνοντας να φανεί ξεκάθαρα πόσοι άνθρωποι -γνωστοί ή άγνωστοι, φανεροί ή κρυφοί- επηρεάστηκαν και επηρεάζονται δυστυχώς ακόμα από ανάλογα εγκλήματα πολέμου και αποθράσυνση του ανθρώπου πάνω στον άνθρωπο…
Σε αυτό το σημείο, όμως, θα σας παρακαλέσω να μου επιτρέψετε να ευχαριστήσω και από αυτό το βήμα τους ηθοποιούς που ενσάρκωσαν τόσο άξια τον «Αρμένη» μου, τον κ. Τάσο Μπλάτσιο, την κα Βούλα Πελεκάνου και την κα Καίτη Σαμαρά, με την σκηνοθετική και εικαστική επιμέλεια της κας Τάνιας Κίτσου.
Τον περασμένο Δεκέμβριο ιδρύθηκε το παράρτημα Δωδεκανήσων του συλλόγου Χαμασκαΐν με έδρα τη Ρόδο, όπου προεδρεύετε, και το οποίο μάλιστα πρόσφατα είχε και την πρώτη του εκδήλωση. Πώς προέκυψε η ιδέα για την ίδρυση του παραρτήματος και ποιοι είναι οι στόχοι και οι δράσεις του;
Η ιδέα για την ίδρυση του παραρτήματος προέκυψε από την ανάγκη να βρισκόμαστε, να κάνουμε διακριτή την παρουσία μας στο χώρο όπου ζούμε, να έχουμε το δικαίωμα να διοργανώνουμε σε «επίσημο» πλαίσιο εκδηλώσεις.
Το περσινό μας άνοιγμα και η αποδοχή του από την ανοιχτή κοινωνία της Ρόδου μας επέτρεψαν να αισιοδοξούμε για την επιτυχία των σκοπών μας, τη συμμετοχή και την ανταπόκριση των πολιτών του νησιού, γεγονός που επιβεβαιώθηκε και από την πρώτη φετινή μας εκδήλωση. Ευελπιστούμε να έχουμε ανάλογη συμμετοχή και στις επόμενες, για τις οποίες ασφαλώς προσβλέπουμε στη στήριξη και τη βοήθειά σας…

Έρευνα για τη μετάβαση των μαθητών από το Δημοτικό στο Γυμνάσιο

April 18, 2010 By: Χαρά Κοσεγιάν Category: Συνεντεύξεις No Comments →

• Χαρά Κοσεγιάν, Σχολική Σύμβουλος Φιλολόγων: “Ο ρόλος των εκ

How To Get Ur Ex Gf Back Fast. how to win me ex back text your ex back how to win me ex backhow to get your ex girlfriend back

παιδευτικών, είναι πρώτα παιδαγωγικός”
• Οι μαθητές υφίστανται σοκ μετάβασης από το δημοτικό στο γυμνάσιο
• Δυσκολίες με τα διαγωνίσματα (63%), την ποσότητα της ύλης (59%), και την αλλαγή της δομής της παρέας τους (43)

Επιστημονική συνάντηση για τη μετάβαση των μαθητών από το Δημοτικό στο Γυμνάσιο, η οποία πραγματοποιήθηκε στο 1ο Δημοτικό Σχολείο Κω, διοργάνωσε η σχολική σύμβουλος της 6ης Εκπαιδευτικής Περιφέρειας Π.Ε. Ν. Δωδεκανήσου Μαρία Κουρούπη σε συνεργασία με τη σχολική σύμβουλο Φιλολόγων (ΠΕ02) Ν. Δωδεκανήσου Χαρά Κοσεγιάν, παρουσιάζοντας ταυτόχρονα τα πορίσματα έρευνας που έγινε στα Δωδεκάνησα.
Σύμφωνα με την κα. Κοσεγιάν, το θέμα της μετάβασης των μαθητών από το Δημοτικό στο Γυμνάσιο, η προηγούμενή τους εμπειρία, οι προϋπάρχουσες γνώσεις τους, ο βαθμός ετοιμότητάς τους για την ομαλή ένταξή τους στην επόμενη σχολική βαθμίδα, απασχολεί το σύνολο των εμπλεκομένων με την εκπαίδευση: καθηγητές, μαθητές, γονείς, ενώ συχνά γίνεται λόγος για “ασυνέχεια στην εκπαίδευση” ανάμεσα στις εκπαιδευτικές βαθμίδες της πρωτοβάθμιας και της δευτεροβάθμιας, για “αναντιστοιχία τόσο των προγραμμάτων σπουδών όσο και των στόχων με το μαθησιακό αποτέλεσμα”, όπως αυτό καταγράφεται στις σχολικές τάξεις.
Γι’ αυτό, διενεργήθηκε έρευνα σε επιλεγμένα σχολεία της Δωδεκανήσου και ποσοστική, μέσω ερωτηματολογίων – στατιστικών και ποιοτική, μέσω προσωπικών συνεντεύξεων, με στόχο την αποτύπωση και τη μελέτη της υπάρχουσας κατάστασης, σε όσο το δυνατό περισσότερες διαστάσεις.

Η έρευνα και τα αποτελέσματά της

Η έρευνα διεξήχθη στη διάρκεια του γ΄ τριμήνου του 2009 και απευθύνθηκε:
A) σε μαθητές της Α΄ τάξεως Γυμνασίου
Β) σε καθηγητές φιλολόγους που διδάσκουν στην Α΄ Γυμνασίου
Γ) σε καθηγητές όλων των υπόλοιπων ειδικοτήτων που διδάσκουν στην ίδια τάξη.
Το δείγμα αποτέλεσαν μαθητές και καθηγητές από 5 Γυμνάσια του νομού: το 6o και το 7o Γυμνάσιο πόλεως Ρόδου, το Γυμνάσιο Ιαλυσού, το Γυμνάσιο Κρεμαστής από το νησί της Ρόδου και  το Μπελένιο  Γυμνάσιο της Λέρου, σύνολο 362 μαθητές, από τους οποίους το 42,3% ήταν κορίτσια (153 μαθήτριες) και το 57,7% αγόρια (209 μαθητές), 31 φιλόλογοι και 51 καθηγητές άλλων ειδικοτήτων (JSM).

Τα ερευνητικά αποτελέσματα έδειξαν ότι, οι μαθητές υφίστανται σοκ μετάβασης από τη μία βαθμίδα στην άλλη. Αντιμετωπίζουν περισσότερες δυσκολίες με τα διαγωνίσματα (63%), την ποσότητα της ύλης (59%), και την αλλαγή της δομής της παρέας τους (43). Ένα υποστηρικτικό βεβαίως και μη απειλητικό κλίμα τάξης βοηθά στην υπέρβαση των δυσκολιών, αλλά συχνά οι μαθητές ντρέπονται ή φοβούνται ακόμα και να ρωτήσουν κάτι που δεν κατάλαβαν τους καθηγητές τους. Αν όμως έχουν ενταχθεί ομαλά στην επόμενη βαθμίδα, το συσχετίζουν με τους δασκάλους που είχαν στο δημοτικό και τις γνώσεις που είχαν πάρει από αυτούς (76%) ή με τις εξηγήσεις που παρέχουν οι καθηγητές στην τάξη(62%). Τους ενοχλεί όμως ακόμα η κακή υλικοτεχνική υποδομή των σχολείων, οι μετακινήσεις, και η έλλειψη (για τους μετανάστες) των τμημάτων υποδοχής αλλά και της ενισχυτικής διδασκαλίας.
Οι φιλόλογοι και οι καθηγητές άλλων ειδικοτήτων θεωρούν ότι, οι μαθητές δεν ήταν έτοιμοι να ενταχθούν στο Γυμνάσιο σε ποσοστό 80 % και 60% αντίστοιχα, ενώ παρότι τα ΔΕΠΠΣ- ΑΠΣ του Δημοτικού δίνουν σαφείς κατευθύνσεις στη διδασκαλία της γλώσσας οι φιλόλογοι στην τριπλή αξιολογική κλίμακα του καλή- μέτρια- κακή κρίνουν μέτρια την    ικανότητα εκφραστικής ανάγνωσης των κειμένων, την ικανότητα νοηματικής απόδοσης τους, μέτριο τον προφορικό λόγο των μαθητών, μέτριο και κακό το γραπτό τους λόγο , ενώ αντίστοιχες επιδόσεις καταγράφονται και από τους καθηγητές των άλλων ειδικοτήτων. Στην τριπλή, δε, αξιολογική κλίμακα του πολύ-ικανοποιητικά-λίγο- καθόλου θεωρούν ότι οι μαθητές μπορούν ικανοποιητικά να ακούν τους καθηγητές, λίγο τους συμμαθητές τους , λίγο να διαλέγονται μεταξύ τους και καθόλου να κρατούν σημειώσεις.

Πού τα αποδίδουν όμως όλα αυτά οι καθηγητές και οι δάσκαλοι;
Σύμφωνα με την έρευνα, αποδίδουν στον εκπαιδευτικό σχεδιασμό και στο ότι οι σχεδιαστές των ΑΠΣ δεν έλαβαν υπόψη τους τα ΑΠΣ του δημοτικού, την ψυχολογία της μετάβασης και την ψυχολογία των εφήβων.
Προτάσεις με βάση το Νομό Δωδεκανήσου:
Στο γνωστικό τομέα τη στροφή στα βασικά, ώστε να αποκτηθεί ένα υπόβαθρο πάνω στο οποίο θα μπορέσει να οικοδομηθεί η νέα γνώση.

Στροφή στην παιδαγωγική διάσταση του σχολείου: Να συνειδητοποιηθεί από όλους τους εκπαιδευτικούς ότι ο ρόλος τους στο δημόσιο τουλάχιστον σχολείο είναι πρώτα παιδαγωγικός και μετά διαμεσολαβητικός της γνώσης.
Χρειαζόμαστε επιμορφωτικά προγράμματα που θα μπορέσουν να στηρίξουν το νέο προσανατολισμό και θα σταθούν ικανά να εισάγουν μια νέα κουλτούρα στη σχολική τάξη και το εκπαιδευτικό μας σύστημα και όχι απλές επιφανειακές αλλαγές στη μορφή και τη δομή.
Βασικά όμως  κρίνεται απαραίτητη η μεταξύ των εκπαιδευτικών αλληλεπίδραση και μια διάδραση. Να συναντιούνται και να ανταλλάσουν απόψεις οι δάσκαλοι των τελευταίων τάξεων με τους καθηγητές που θα αναλάβουν την Α΄ Γυμνασίου. Από τον Απρίλη της προηγούμενης χρονιάς να επισκέπτονται οι μαθητές της ΣΤ΄ τάξης το νέο τους σχολείο, να συναντούν τους καθηγητές και ίσως να μπαίνουν και μέσα στις αίθουσες διδασκαλίας. Αλλά κυρίως να γνωρίζουν οι καθηγητές για τα προβλήματα των μαθητών  της Α΄ τάξης.
“Γιατί, όλες οι αλλαγές ξεκινούν από τη βάση και εμείς μπορούμε να είμαστε σε αυτό πρωτοπόροι. Με στόχο την αλλαγή της ποιότητας στην εκπαίδευση και προκειμένου να κάνουμε πράξη το πρώτα ο μαθητής” τόνισε κλείνοντας την εισήγησή της η κα. Κοσεγιάν.

Συνέντευξη: Νιγκόλ Μπεζτζιάν

July 03, 2006 By: Χαρά Κοσεγιάν Category: Συνεντεύξεις No Comments →

Στις αρχές του Σεπτεμβρίου 2003, πραγματοποιήθηκε στη Ρόδο το 3ο Οικολογικό Διαγωνιστικό Φεστιβάλ Κινηματογράφου – Ecocinema-. Συγκεκριμένα από τις 9 έως τις 14 Σεπτεμβρίου 2003, προβλήθηκαν ταινίες μεγάλου και μικρού μήκους από όλες τις χώρες του κόσμου, με θέματα οικολογικού περιεχομένου. Ανάμεσα στις πολλές ταινίες προεβλήθη την Τετάρτη 10 Σεπτεμβρίου και ώρα 18.15 η διάρκειας 90 λεπτών ταινία του Νιγκόλ Μπεζτζιάν, με τίτλο το «Άγιο Μύρο», η οποία πραγματεύεται τη διαδικασία παρασκευής του Αγίου Μύρου, με βάση τα βότανα και όλα τα άλλα συστατικά τα οποία χρησιμοποιούνται για το σκοπό αυτό, σε μία μοναδικά ποιητική και αποκαλυπτική καταγραφή της αγίας αυτής τελετής.

Η μουσική της ταινίας υπογράφεται από τον Γερβάντ Γεργκανιάν και το μοντάζ είναι του Καμάλ Χανάουι. Όπως είναι γνωστό η χρήση του Αγίου Μύρου στην αρμενική εκκλησία άρχισε από τον Αγ. Γρηγόριο τον Φωτιστή, όταν βάπτισε το βασιλιά Ντερτάντ (Τιριδάτη) και τους αυλικούς του στις όχθες του ποταμού Ευφράτη το 301 μ.Χ.. Ο καθαγιασμός του Αγίου Μύρου, ο οποίος είναι αποκλειστικό προνόμιο των Καθολικών της Αγίας Έδρας του Ετσμιατζίν και του Μεγάλου Οίκου της Κιλικίας, γίνεται κάθε επτά χρόνια σε μια μεγάλη τελετή με τη συμμετοχή των ιερέων, του λαού και ολοκληρώνεται με την ανάμειξη του νέου Μύρου με τα υπολείμματα του παλιού και με αυτόν τον τρόπο ενοποιείται με το αρχικό το οποίο καθαγιάσθηκε το 301 μ.Χ.. Το Άγιο Μύρο χρησιμοποιείται για τη χειροτόνηση ιερέων (παλαιότερα και των βασιλέων της Αρμενίας) και για την τελετή της βαπτίσεως.Πού γεννηθήκατε και πού ζείτε τώρα;
Γεννήθηκα στη Συρία, αλλά σε μικρή ηλικία μετακομίσαμε στο Λίβανο και από τότε ζω στη Βηρυτό.
Ποια στάθηκε η αφορμή για την ταινία σας;
Είδα μια μικρή αναγγελία σε εφημερίδα της Βηρυτού ότι ο εορτασμός για τα 1700 χρόνια από τον εκχριστιανισμό των Αρμενίων στην έδρα του Μεγάλου Οίκου της Κιλικίας, το Λίβανο, θα περιελάμβανε και τελετή καθαγιασμού του Άγιου Μύρου που ετοιμάζεται αυστηρά μυστηριακά κάθε επτά χρόνια και δίδεται στους πιστούς κατά την τελετή του βαπτίσματος και της χειροτονίας. Παρότι είχα βαπτιστεί δεν ήξερα τίποτα γι’ αυτό και αυτό το γεγονός με έσπρωξε να μάθω περισσότερα και να απαθανατίσω για τους επόμενους αυτή την τελετουργία.
Τι είδους δυσκολίες συναντήσατε στην προσπάθειά σας;
Οικονομικές, αλλά κυρίως θρησκευτικές. Οι ιερείς θεωρούσαν αυστηρά παραδοσιακή και μυστηριακή την όλη διαδικασία και δεν ήθελαν να τραβώ βίντεο την κάθε στιγμή. Σκεφτείτε ότι κατέγραφα τη διαδικασία σχεδόν τρεις μήνες και για μένα ήταν μια τρομερή εμπειρία. Οι ιερείς, από την άλλη, πολύ παραδοσιακοί, πολύ ευαίσθητοι, κινδύνευα κάθε στιγμή να με σταματήσουν και συνεχώς τους εξηγούσα τι ήθελα να δείξω και για ποιο λόγο το έκανα.
Αλήθεια, τι συγκεκριμένο θέλατε να δείξετε;
Την παράδοση. Να τη δείξω και να τη διασώσω. Να μάθουν και οι άλλοι όσα έμαθα και εγώ που τόσα χρόνια αγνοούσα. Είναι μια ζωντανή παράδοση που δεν την είχε κρατήσει κανείς. Πώς κάτι τόσο δυνατό, τόσο πνευματικό γεννιέται από απλά υλικά, της γης, του νερού, της θάλασσας, των ζώων: λάδι κι εκχύλισμα από κεχριμπάρι, δεντρολίβανο, θυμίαμα κάρδου, ζαφορά, ροδέλαιο, λάδι φάλαινας κι άλλα, 44 συνολικά υλικά.
{σημ. Χ.Κ.: ανακατεύονται όλα μαζί και το μείγμα σιγοβράζει για 48 ώρες. Όταν σηκώνεις το σκέπαστρο του λέβητα “το άρωμα φτάνει μέχρι τα βουνά”. Θα μείνει έτσι 40 μέρες κι εκεί και τότε θα έρθει να εγκατασταθεί το Άγιο Πνεύμα στο Μύρο προσφέροντάς του την ευλογία του. Το Μύρο αποτελεί και το συνεκτικό κρίκο για τους Αρμενίους όπου γης. Όλοι έχουν χρισθεί με αυτό.}
Ποια νομίζετε ότι είναι η σχέση του αρμενικού πολιτισμού με τη θρησκεία.;
Ο αρμενικός πολιτισμός είναι ταυτισμένος με τη θρησκεία. Όλα κινούνται γύρω από αυτή. Με τόσα που περάσαμε ως λαός ήταν φυσικό να συγκροτηθούμε γύρω από τη θρησκεία που μας κρατούσε ενωμένους κι αποτελούσε το βασικό συνεκτικό μας κρίκο. Γι’ αυτό και η ταινία, πέρα από το μυστήριο, δείχνει και την αρμενική κουλτούρα, την αρχιτεκτονική, τους τρόπους εργασίας, την ενδυμασία, τον τρόπο σκέψης.
Τι θα είχατε να πείτε λοιπόν για την κατάσταση της σύγχρονης Αρμενίας και τι νομίζετε ότι εμείς που δεν ζούμε μέσα στα κρατικά της σύνορα μπορούμε να κάνουμε γι’ αυτήν;
Η Αρμενία είναι μια μικρή χώρα με λίγους κατοίκους και μεγάλη διασπορά. Στο νέο κράτος όλα ξεκίνησαν από την αρχή, από το μηδέν.
Η ίδια η χώρα είναι πολύ δύσκολη. Έχω πάει τρεις φορές. Βεβαίως οι Αρμένιοι είναι πολύ εργατικός λαός και πολύ φιλότιμος. Εμείς της διασποράς όμως, πρέπει να τη βοηθήσουμε και βασικός τρόπος γι’ αυτό είναι να κάνουμε ευρύτερα γνωστό τον πολιτισμό μας .
Συγχαρητήρια και ευχαριστώ πολύ.

Συνέντευξη στη Χαρά Κοσεγιάν

Η Χαρά Κοσεγιάν είναι φιλόλογος, δ.φ. και λογοτέχνης.
Έργα της είναι:

«Έχει κι άλλες όψεις το φεγγάρι», εκδ. Λιβάνη και
«Γλυκό με θλιμμένα καρύδια», εκδ. Κοχλίας- Σαββάλας.