Χαρά Κοσεγιάν

Φιλόλογος, διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αθηνών και λογοτέχνης.
Subscribe

Συνέντευξη στο περιοδικό, Αρμενικά

May 18, 2016 By: admin Category: Συνεντεύξεις

Χαρά Κοσεγιάν

Χαρά Κοσεγιάν

Στην Ταλίν Μαρντικιάν
Ιανουάριος- Μάρτιος 2016, τεύχος 88

Το τελευταίο διάστημα σας παρακολουθούμε να συμμετέχετε σε δραστηριότητες αρμενικού ενδιαφέροντος και παράλληλα να παίρνετε την πρωτοβουλία για διάφορες δράσεις και παρεμβάσεις προς αυτήν την κατεύθυνση. Η ενασχόλησή σας με την αρμενική ιστορία και τον πολιτισμό είναι κάτι που προέκυψε πρόσφατα για κάποιο λόγο; Και με ποια αφορμή;
Το ενδιαφέρον μου για το λαό, την ιστορία, τον πολιτισμό, τις ιδιαίτερες στάσεις και αξίες των Αρμενίων προέκυψε από τότε που θυμάμαι τον εαυτό μου να ακούει να αποκαλούν τον μπαμπά μου «ο Αρμένης». Πολύ γρήγορα μετάλλαξα μέσα μου τον κατηγορικό προσδιορισμό σε τίτλο τιμής και πάντα δήλωνα δυνατά και με υπερηφάνεια ότι είμαι Αρμένισσα, χαμηλόφωνα δε ότι είμαι κατά το ήμισυ και δε μιλάω τη γλώσσα…
Ωστόσο, τα δύο τελευταία χρόνια μου δόθηκε η δυνατότητα να κοινοποιήσω την παρόρμησή μου και έκανα πράξη τις επιθυμίες μου: να γνωρίσω την Αρμενία στους Έλληνες, να ψάξω τις ιστορίες της ιδιαίτερης πατρίδας μου και να αναζητήσω λογοτεχνικά διακείμενα και παράλληλα μεταξύ των δύο λαών. Σημαντική ως προς αυτό υπήρξε η βοήθεια και η στήριξη των αρμενίων φίλων που το τελευταίο διάστημα ήρθαν κοντά μου, και αναφέρομαι κυρίως στα Αρμενικά και τη συντακτική τους ομάδα, σε μέλη της Αρμενικής Εθνικής Επιτροπής Ελλάδος, αλλά και σε ιδιαίτερες και πολύ σημαντικές μονάδες που γνώρισα κι αγάπησα.
Το 2015, σε συνεργασία με την Αρμενική Εθνική Επιτροπή, διοργανώσατε στη Ρόδο μια σειρά εκδηλώσεων και προβολών κινηματογραφικών ταινιών με θέμα τη Γενοκτονία των Αρμενίων και παράλληλα παρουσιάσατε το θέμα σε σχολεία του νησιού. Ποιος ήταν ο απόηχος αυτής της πρωτοβουλίας, ειδικότερα στους μαθητές;
Εξαιρετικός. Ακόμα συναντώ μαθητές που μιλούν για εκείνες τις εκδηλώσεις και τις πληροφορίες που συνέλεξαν με την ευκαιρία. Έτυχε μάλιστα να συναντήσω και γονείς που μου μετέφεραν τις εντυπώσεις των παιδιών τους.
Πολλά παιδιά δεν ήξεραν τίποτα για την Αρμενία (εκτός από το ότι έφτανε στον τελικό της Eurovision!) και βρέθηκαν να διαβάζουν, να έχουν απορίες και να προσπαθούν να καταλάβουν το πως και το γιατί συνέβη ό,τι συνέβη στη γενοκτονία. Διότι υπήρξε και σχολείο που οι μαθητές είχαν προκαταβολικά και ειδικούς ομιλητές που για την περίπτωση αυτή είχαν κληθεί από την Αθήνα. Και μάλιστα σε μια περίοδο ένα χρόνο μόλις πριν το ξέσπασμα του πολέμου στη Συρία και τη μαζική έξοδο των προσφυγικών ροών προς την Ευρώπη – που μοιραία περνούν από τα Δωδεκάνησα και μας αφορούν άμεσα – οι μαθητές είδαν το ανάλογο των αρχών του 20ού αι. να αφορά τη γείτονα χώρα και να εμπλέκει πάλι την πατρίδα τους. Τώρα μπορούν να το αναγνωρίσουν και να το ερμηνεύσουν. Αλλά και οι μεγαλύτεροι, παρότι προφανώς γνώριζαν περισσότερα, εντυπωσιάστηκαν από την ποικιλία και την επιλογή των θεμάτων στην εκδήλωσή μας. Μου έκανε ιδιαίτερη εντύπωση ο λόγος του δημάρχου Ρόδου, που στη φετινή μας εκδήλωση περιέγραψε ενώπιον όλων τις περσινές μας δράσεις και το πόσα πράγματα από αυτές κράτησε στο νου του.
Τον Οκτώβριο συμμετείχατε στο Διεθνές Λαογραφικό Συνέδριο του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης με θέμα τη ρωσική και αρμενική λαογραφία, όπου παρουσιάσατε τη διάλεξή σας σχετικά με τους Αρμένιους που κατοικούσαν στο Ναύπλιο. Θα θέλατε να μας πείτε δυο λόγια για αυτή σας τη μελέτη;
Πρόκειται για μελέτη στην οποία επιχειρείται να διερευνηθεί η παρουσία και η επαγγελματική δραστηριοποίηση των Αρμενίων στο Ναύπλιο την πεντηκονταετία 1920-1970. Καταγράφονται οι οικογένειες, η επαγγελματική ταυτότητα των μελών τους, και κυρίως η εμπλοκή τους με την τοπική κοινωνία. Αναζητήσαμε παλιούς Ναυπλιώτες που θυμούνται ακόμα, τους Αρμένιους που ζουν έως και σήμερα στην πόλη, τους ίδιους ή τους απογόνους τους, και καταγράψαμε τις μνήμες τους. Παράλληλα, αναζητήσαμε Αρμένιους του Ναυπλίου που στη συνέχεια βρέθηκαν σε άλλες πόλεις και τους πήραμε συνέντευξη. Εστιάσαμε κυρίως στην οικογένεια του Μαρτίκ Μαρτικιάν, που επειδή διατηρούσε το καλύτερο εμποροραφείο στην περιοχή, δέσποζε στη ζωή της πόλης για περισσότερο από 20 χρόνια. Επιπρόσθετα, συλλέξαμε φωτογραφίες και συγκεντρώσαμε όποιο άλλο υλικό θα μπορούσε να συμβάλει στην πρώτη ουσιαστικά καταγραφή μιας προσφυγικής μειονότητας στο νοτιότερο άκρο της Ελλάδας της ξηράς, όπως ήταν το Ναύπλιο για τους πρόσφυγες που κατέληγαν εκεί.
Το ενδιαφέρον πάντως είναι ότι η έρευνα παρουσιάστηκε και στο Ναύπλιο, όπου, στη γεμάτη μνήμες αίθουσα της βιβλιοθήκης «Ο Παλαμήδης», συγκεντρώθηκε πολύς κόσμος, που αφενός επικρότησε τα ευρήματα, αφετέρου τα εμπλούτισε. Ακόμα, είχα την ευκαιρία να συναντηθώ και με τον Διευθυντή των γενικών Αρχείων του Κράτους του νομού Αργολίδας, ο οποίος στη συνέχεια μου εμπιστεύτηκε τα αρχεία του. Όλη η μελέτη θα δημοσιευτεί στα πρακτικά του συνεδρίου που αναφέρατε, αλλά και περισσότερα στην αρχειακή βιβλιοθήκη της Αργολίδας.
Συμμετείχατε με ένα κείμενο και στο βιβλίο «Από το Αραράτ στον Όλυμπο», όπου παρουσιάσατε μια μελέτη για το έπος του μυθικού ήρωα Σασουντσί Ταβίτ. Θα θέλαμε να μας πείτε εάν οδηγηθήκατε σε κάποια σημαντικά συμπεράσματα μέσα από αυτή σας την εργασία;
Η μελέτη μου στόχο είχε να διερευνήσει λογοτεχνικά παράλληλα ανάμεσα στον Δαβίδ, από τον Σασούν, που είναι επικός ήρωας των Αρμενίων, στον Διγενή Ακρίτα, που είναι ο αντίστοιχος ήρωας των Ελλήνων. Αναζητούσα κοινά στοιχεία, που δεν έχουν επαρκώς διερευνηθεί, ανάμεσα σε δύο πολιτισμούς με κοινή πορεία αιώνων στο ιστορικό γίγνεσθαι. Αν προέκυψε κάτι σημαντικό από εκείνη την εργασία είναι η βεβαιότητα πως ο «συγχρωτισμός των λαών είναι φορέας πολιτισμικής όσμωσης, μιας μοιρασιάς που κάνει πλουσιότερους όσους την αποδέχονται», με τα λόγια της Ελένης Αρβελέρ. Αξίζει να θυμόμαστε πως τα σύνορα, όταν δεν αποτελούν διαχωριστικές γραμμές, μετατρέπονται για τους λαούς σε «γέφυρες», οι οποίες εκφράζονται μέσα από την τέχνη, τη λογοτεχνία και τη μουσική, απαλύνοντας τις αντιθέσεις και αφομοιώνοντας τις βασικές αξίες κάθε πολιτισμού, που δεν είναι άλλες από τις διαχρονικές, πανανθρώπινες αξίες.
Πρόσφατα, το διήγημά σας «Ο Αρμένης» από τη συλλογή διηγημάτων και ποιημάτων «Η Λοχεία της Απουσίας» έγινε θεατρικό έργο. Πώς εμπνευστήκατε την ιστορία αυτή;
Είναι η ιστορία του πατέρα μου, ασφαλώς μυθοποιημένη και εμπλουτισμένη- στα κομμάτια του παζλ που μου έλειπαν- από μυθοπλαστικά στοιχεία, σύμφωνα με τη λογοτεχνική μου ιδιότητα και -την υπαρκτή ή μη- λογοτεχνική μου ικανότητα. Νομίζω, όμως, ότι το σημαντικότερο στοιχείο εξαιτίας του οποίου αυτή η ιστορία είχε τόση ανταπόκριση και άρεσε- τόσο στην έντυπη μορφή της όσο και στη θεατρική της απόδοση- είναι ότι κατάφερε να βάλει τη μικροϊστορία του πατέρα μου μέσα στη μεγαλοϊστορία της γενοκτονίας ενός ολόκληρου λαού, κάνοντας να φανεί ξεκάθαρα πόσοι άνθρωποι -γνωστοί ή άγνωστοι, φανεροί ή κρυφοί- επηρεάστηκαν και επηρεάζονται δυστυχώς ακόμα από ανάλογα εγκλήματα πολέμου και αποθράσυνση του ανθρώπου πάνω στον άνθρωπο…
Σε αυτό το σημείο, όμως, θα σας παρακαλέσω να μου επιτρέψετε να ευχαριστήσω και από αυτό το βήμα τους ηθοποιούς που ενσάρκωσαν τόσο άξια τον «Αρμένη» μου, τον κ. Τάσο Μπλάτσιο, την κα Βούλα Πελεκάνου και την κα Καίτη Σαμαρά, με την σκηνοθετική και εικαστική επιμέλεια της κας Τάνιας Κίτσου.
Τον περασμένο Δεκέμβριο ιδρύθηκε το παράρτημα Δωδεκανήσων του συλλόγου Χαμασκαΐν με έδρα τη Ρόδο, όπου προεδρεύετε, και το οποίο μάλιστα πρόσφατα είχε και την πρώτη του εκδήλωση. Πώς προέκυψε η ιδέα για την ίδρυση του παραρτήματος και ποιοι είναι οι στόχοι και οι δράσεις του;
Η ιδέα για την ίδρυση του παραρτήματος προέκυψε από την ανάγκη να βρισκόμαστε, να κάνουμε διακριτή την παρουσία μας στο χώρο όπου ζούμε, να έχουμε το δικαίωμα να διοργανώνουμε σε «επίσημο» πλαίσιο εκδηλώσεις.
Το περσινό μας άνοιγμα και η αποδοχή του από την ανοιχτή κοινωνία της Ρόδου μας επέτρεψαν να αισιοδοξούμε για την επιτυχία των σκοπών μας, τη συμμετοχή και την ανταπόκριση των πολιτών του νησιού, γεγονός που επιβεβαιώθηκε και από την πρώτη φετινή μας εκδήλωση. Ευελπιστούμε να έχουμε ανάλογη συμμετοχή και στις επόμενες, για τις οποίες ασφαλώς προσβλέπουμε στη στήριξη και τη βοήθειά σας…

Αναφορά στο βιβλίο της Χαράς Κοσεγιάν “Η λοχεία της απουσίας”

March 28, 2015 By: admin Category: Κριτική βιβλίων

Τίτλος υπαινικτικός, που προϊδεάζει για τις ουσιαστικές ελλείψεις που παρουσιάζονται στις ζωές των Ανθρώπων είτε αυτές είναι υλιστικές, είτε ψυχικές.

Η λοχεία της απουσίας

Η λοχεία της απουσίας

Το βιβλίο κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις «Οδός Πανός» και είναι χωρισμένο σε δύο ενότητες… και αποτελείται από 17 διηγήματα και μια συλλογή που απαρτίζεται σε τρεις κύκλους με συνολικά 26 ποιήματα.

Η γραφή της Χαράς Κοσεγιάν δείχνει την άμεση σχέση που έχει η συγγραφέας με τα γράμματα καθώς ξέρει να χειρίζεται τον γραπτό λόγο και να δημιουργεί μέσα από αυτόν εικόνες με παραστατικό όσο και γλαφυρό ύφος.

Σε κάθε διήγημα με διαφορετικό θέμα και ύφος απόδοσης, αλλά πάντα με κομψό κατανοητό λόγο, που δεν επαναλαμβάνεται λεκτικά, η ΧΚ, καταγράφει θέματα σπουδαία, όσο και δύσκολα που συμβαίνουν στη ζωή μας. Δεν φοβάται να καταπιαστεί με τις δυσκολίες και τις ανατροπές που εγείρονται στους ήρωες της. Τολμάει να μπαίνει στον πειρασμό κάθε φορά και μέσα από την εκφορά του λόγου της να δοκιμάζει και να δοκιμάζεται.

Επεξεργασμένος αφηγηματικά ο λόγος της, δίνει την εντύπωση, ότι δημιουργεί διάλογο με τον αναγνώστη καθώς τα θέματα της είναι τόσο πολύ γνωστά που τον ταυτίζουν με διάφορα γεγονότα που είτε έχει βιώσει προσωπικά, είτε τα γνωρίζει ως πληροφορίες.

Αυτόνομες ιστορίες, με θέματα δύσκολα, καρφιά για την κοινωνία, που με θάρρος τα καταδεικνύει, υπηρετώντας η συγγραφέας, πιστά τον σκοπό της λογοτεχνίας, να προβάλλει και πολλές φορές να στηλιτεύει τα κακώς κείμενα.

Το ρεαλιστικό στοιχείο στα κείμενα της είναι αυτούσιο όσον αφορά τις περιγραφές στα δύσκολα θέματα που επιλέγει. Δεν θα μπορούσαν να αφηγηθούν με πειστικότητα αν ο λόγος της δεν ήταν άμεσος και καυστικός, αλλά πάντοτε μέσα από τον ουσιαστικό προσωπικό της συναισθηματισμό που προσδίδει στο έργο της μια ξεχωριστή διαχρονική αξία.

Φτάνοντας στο δεύτερο μέρος του βιβλίο στις ποιητικές της στιχο-γραμμές -όπως τις αναφέρει- στέκομαι στο ερώτημα της για την περιπέτεια της γραφής της αυτών των κειμένων που ενώ την προβλημάτιζαν, αν ήταν πεζά ή ποιήματα, κατέληξε ότι άρεσαν και συνέχισε να δημιουργεί τον δικό της ποιητικό λόγο.

Ξεκάθαρος στρωτός λόγος, αντιληπτός στις έννοιες που αναφέρεται, δίχως δύσκολους συνειρμούς μόνο και μόνο για το παιχνίδι των λέξεων. Τούτο είναι το προσωπικό της ύφος στην ποίηση σαν να κοιτάζει το πρόσωπο της στον καθρέφτη και να σχηματίζει το είδωλο της ψυχικής της έντασης μέσα από την έντεχνη τακτοποίηση των λέξεων.

Ως έμφυτο και χαρισματικό ταλέντο, η γραφή της δημιουργεί στοχαστική οξύτητα και εντάσεις.

Χωρίς να το αντιλαμβάνεται -τις ώρες της δημιουργίας- ότι ακολουθεί τον μεγάλο άφθαρτο νου των αιώνων… την Ποίηση. Μέσα από τις προσωπικές της ιδέες αντιλήψεις, υπόνοιες, εντυπώσεις και ιδέες ευδοκιμεί μια πλούσια και γνήσια έκφραση που απορρέει -όχι τυχαία- αλλά μέσα από τον ισχυρό συναισθηματικό της κόσμο, για τον ίδια τη ζωή.

Κλείνω την αναφορά σε αυτό το σπουδαίο πόνημα της Χαράς Κοσεγιάν, Η λοχεία της απουσίας, με ένα απόσπαμα από το ποίημα «Λεξιπαίγνια»

Χωράμε όλοι στ’ όνειρο
Μόνο που κι αυτό
δεν ξέρουμε πως είναι…

Δημήτρης Βαρβαρήγος 25 Μάρτη 2015

Εκδοτικός Οίκος ΟΔΟΣ ΠΑΝΟΣ
Συγγραφέας Χαρά Κοσεγιάν
Κατηγορία Ελληνική Λογοτεχνία
ISBN 978-960-477-140-0
Σελίδες 127

ΚΥΚΛΟΦΟΡΗΣΕ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΜΕ ΤΑ ΔΙΗΓΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΔΙΑΚΡΙΘΗΚΑΝ ΣΤΟΝ 4ο ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟ ΔΙΗΓΗΜΑΤΟΣ

August 29, 2014 By: admin Category: Βιβλία

ΚΥΚΛΟΦΟΡΗΣΕ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΜΕ ΤΑ ΔΙΗΓΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΔΙΑΚΡΙΘΗΚΑΝ ΣΤΟΝ 4ο ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟ ΔΙΗΓΗΜΑΤΟΣ

Συλλογή 40 διηγημάτων

Συλλογή 40 διηγημάτων

4ος διαγωνισμός «ΛόγωΤέχνης 2013» πραγματοποιήθηκε με την υποστήριξη των εκδόσεων Μεταίχμιο και ήταν αφιερωμένος στον Κωνσταντίνο Π. Καβάφη, με αφορμή τη συμπλήρωση 150 χρόνων από τη γέννησή του. Το θέμα του διαγωνισμού ήταν ελεύθερο, όμως οι συμμετέχοντες θα έπρεπε να συμπεριλάβουν στην πλοκή του διηγήματός τους τις ακόλουθες επτά λέξεις (σε οποιαδήποτε πτώση ή αριθμό): δρόμος, ηδονή, λιμάνι, κεχριμπάρι, ταξίδι, γέρος, καλοκαίρι (οι λέξεις περιέχονται στο ποίημα «Ιθάκη» του Κ. Π. Καβάφη).

Την Κριτική Επιτροπή του διαγωνισμού αποτέλεσαν οι συγγραφείς Μάνος Ελευθερίου, Κώστας Κατσουλάρης, Αμάντα Μιχαλοπούλου, Σώτη Τριανταφύλλου, η Ελένη Μπούρα, υπεύθυνη ελληνικής πεζογραφίας των εκδόσεων Μεταίχμιο, και ο Γιάννης Φαρσάρης, εκπρόσωπος του φορέα διοργάνωσης Artspot.

H Xαρά Κοσεγιάν είναι στους διακριθέντες του διαγωνισμού και το διήγημά της με τίτλο “Ο Στάμος” συμπεριλαμβάνεται στο βιβλίο.

Κριτική βιβλίου | Η λοχεία της απουσίας, Εκδόσεις Οδός Πανός και το Art Cafe Polis

February 11, 2014 By: admin Category: Κριτική βιβλίων

Λοχεία της Απουσίας

Λοχεία της Απουσίας

Κριτική Βιβλίου: Η λοχεία της απουσίας

Συγγραφέας:   Χαρά Κοσεγιάν
Εκδόσεις:          Οδός Πανός και το Art Cafe Polis
Κατηγορία:      Ελληνική Λογοτεχνία
ISBN:                  978-960-477-140-0
Σελίδες:             127

Κριτική Βιβλίου από: Μπούρας Κωνσταντίνος, Οδός Πανό, 162, 2014

Η Χαρά Κοσεγιάν διαλογίζεται γράφοντας. Δοκίμιο για την ποίηση και τον πεζό λόγο, δοκίμιο για τη γράφουσα και τον γράφοντα συνδημιουργό αναγνώστη. Δοκίμιο για τη γραφή, δοκίμιο για την Τέχνη, δοκίμιο για την απέλπιδα ανάγκη του ανθρώπου να εξοικειωθεί με το Άγνωστο, που εικονοποιείται με τον επαπειλούμενο Θάνατο. Κι η αιωνιότητα της στιγμής ως υπόμνηση του αναπόδραστου Χρόνου. Τελικά, γιατί γράφουμε, γιατί ανταλλάσσουμε απόψεις; Γιατί ομιλούμε; Γιατί έχουμε την ανάγκη να σκοτώνουμε την ώρα μας στην τηλεόραση πριν ή και μετά το δείπνο, πριν ή και μετά το βραδινό τσιγάρο που ακολουθεί μια αγάπη μαραγκιασμένη; Η απουσία του Έρωτα είναι αισθητή, ειδικά αν –υποτιθέσθω, λέω– αυτή η γενεσιουργός δύναμη θα ήταν ίσως το αντίπαλον δέος του Θανάτου. Όμως τα ωάρια είναι ανενεργά κι ομφαλοσκοπούμενα, η μήτρα αδυνατεί να τα κρατήσει, να τα συγκρατήσει, να τα υποβαστάξει, να τα θρέψει. Η μεταφυσική ως συνέχεια της βιολογικής αλυσίδας στο αφήγημα «Ένα μικρούλι αυγό στη λεωφόρο».

Τα ποιήματα της Χαράς Κοσεγιάν που εκτίθενται σε αυτόν τον τόμο είναι δοκιμιακά, καθώς επίσης και τα πεζά της. Η επιστημονική της κατάρτιση και η μεταδιδακτορική της έρευνα, ο ρόλος της ως σχολικού συμβούλου (που την οδηγεί σε καρυωτακικό αυτοσαρκασμό στο ποίημα «Εξετάσεις υποψηφίων» της σελ. 122), η αγάπη της για τη γλώσσα, το μέλημά της για τη λογοτεχνία, η αγάπη της για το παιδί, η ανιδιοτελής ανησυχία της για τον συνάνθρωπο, που θα ισοζυγιαζόταν ίσως με ανάλογες δόσεις εγωισμού που δυστυχώς λείπει (σελ. 114 κ.ε.), οδηγούν στο αυτοκαταστροφικό λιώσιμο του κεριού πάνω στο τραπέζι (σελ. 116), αφού ο ευαίσθητος αποδέκτης της επιθετικής βουλιμίας των παράσιτων κατατρώγεται ανηλεώς (όπως στο ποίημα «Τα μανιτάρια»).

Ποιήματα ποιητικής είναι τα κείμενα του δεύτερου μέρους αυτού του «ημερολογίου γραφής» όπως θα το ονόμαζα, ενώ τα πεζά του πρώτου μέρους χαρακτηρίζονται από την ίδια τη Χαρά Κοσεγιάν ως «Ταξίδια στον τρικυμισμένο χωρόχρονο» με υπότιτλο εντός αγκύλης [Ημερολόγιο]. «Ανατρέχεις στο παρελθόν να φωτίσεις το μέλλον» (σελ. 7). Αυτή η ανάγκη του ανθρώπου να ξαναδεί τη ζωή του σε fast forward και flash back πριν από την αναγκαστική σύνοψη του τέλους, εκεί που για όσους σκότωσαν το χρόνο τους μπροστά στην τηλεόραση θα απομένει μόνο η γελοία ομολογία στο φρικτό βήμα ότι είναι ένοχοι που άφησαν το «τώρα», την αιώνια στιγμή να ξεφύγει από τα χέρια τους σαν χέλι, σαν νεράκι, «χωρίς να πιουν ούτε μια στάλα» (όπως θα έλεγε ο Σεφέρης).

Η Χαρά Κοσεγιάν μπορεί να βαδίσει στο μέλλον της ευθυτενής, γιορτάζοντας το παρόν κι αδιαφορώντας για το παρελθόν (αφού μ’ αυτό έχει ξεμπερδέψει γράφοντας). Είναι παράδειγμα γενναίας αυτοαναδίφησης εις αναζήτησιν του ουσιώδους, αφού το φαινομενικό μάς κατακλύζει εκόντες άκοντες και μας καταπλακώνει.

Στα χρόνια της Κρίσης οι προσωπικές μας κρίσεις (όχι επικρίσεις, διακρίσεις, κατακρίσεις) παίρνουν τη σωστή τους διάσταση κι αυτό μας ανακουφίζει. Ομοιοπαθητικώς. Το μέρος αντί του όλου. Συνεκδοχή.